如何理解板、壳、杆理论?

32 minute read

Published:

板、壳、杆理论无论对于工程实践还是理解复杂物理现象都具有重要应用,但是如何很好的理解这套基础理论并不容易。

从古典微分几何看杆、板、壳

从热力学第一定律积分形式出发,结合叠加刚体运动下的不变性,推导 Cosserat 框架下的杆、板、壳理论。


第一部分 — 古典微分几何基础

1.1 E³ 中的曲线

一条曲线 $\mathcal{C} \subset \mathbb{E}^3$ 由弧长参数 $s$ 表示为 $\mathbf{r}(s)$,满足 $|\mathrm{d}\mathbf{r}/\mathrm{d}s| = 1$。Frenet–Serret 标架 ${\mathbf{t}, \mathbf{n}, \mathbf{b}}$ 满足:

\[\frac{\mathrm{d}\mathbf{t}}{\mathrm{d}s} = \kappa \mathbf{n},\quad \frac{\mathrm{d}\mathbf{n}}{\mathrm{d}s} = -\kappa \mathbf{t} + \tau \mathbf{b},\quad \frac{\mathrm{d}\mathbf{b}}{\mathrm{d}s} = -\tau \mathbf{n}.\]

曲率 $\kappa \ge 0$,挠率 $\tau$。任意参数 $\theta$ 下:$\mathrm{d}s = |\mathbf{r}{,\theta}|\,\mathrm{d}\theta$,$\mathbf{t} = \mathbf{r}{,\theta}/|\mathbf{r}_{,\theta}|$。

1.2 E³ 中的曲面

曲面 $\mathcal{S}$ 由 Gauss 坐标 $\theta^\alpha$($\alpha=1,2$)参数化:

\[\mathbf{r} = \mathbf{r}(\theta^1,\theta^2).\]

基矢量:$\mathbf{a}\alpha = \mathbf{r}{,\alpha}$,单位法向 $\mathbf{a}_3 = \mathbf{a}_1\times\mathbf{a}_2/|\mathbf{a}_1\times\mathbf{a}_2|$。

第一基本型(度量张量):

\[a_{\alpha\beta} = \mathbf{a}_\alpha\cdot\mathbf{a}_\beta,\qquad a = \det(a_{\alpha\beta}).\]

第二基本型

\[b_{\alpha\beta} = \mathbf{a}_3\cdot\mathbf{a}_{\alpha,\beta} = -\mathbf{a}_{3,\alpha}\cdot\mathbf{a}_\beta, \quad b_{\alpha\beta} = b_{\beta\alpha}.\]

Christoffel 符号

\[\Gamma^\gamma_{\alpha\beta} = \tfrac12 a^{\gamma\delta}(a_{\alpha\delta,\beta}+a_{\beta\delta,\alpha}-a_{\alpha\beta,\delta}).\]

Gauss–Weingarten 方程

\[\mathbf{a}_{\alpha,\beta} = \Gamma^\gamma_{\alpha\beta}\mathbf{a}_\gamma + b_{\alpha\beta}\mathbf{a}_3,\qquad \mathbf{a}_{3,\alpha} = -b^\beta_\alpha\mathbf{a}_\beta,\quad b^\beta_\alpha = a^{\beta\gamma}b_{\gamma\alpha}.\]

Gauss–Codazzi 方程

\[R_{\alpha\beta\gamma\delta} = b_{\alpha\gamma}b_{\beta\delta} - b_{\alpha\delta}b_{\beta\gamma},\qquad b_{\alpha\beta|\gamma} = b_{\alpha\gamma|\beta}.\]

Riemann–Christoffel 张量: $R^\delta_{\alpha\beta\gamma} = \Gamma^\delta_{\alpha\gamma,\beta} - \Gamma^\delta_{\alpha\beta,\gamma} + \Gamma^\epsilon_{\alpha\gamma}\Gamma^\delta_{\epsilon\beta} - \Gamma^\epsilon_{\alpha\beta}\Gamma^\delta_{\epsilon\gamma}$.

Gauss 曲率与平均曲率

\[K = \frac{\det(b_{\alpha\beta})}{\det(a_{\alpha\beta})},\qquad H = \tfrac12 b^\alpha_\alpha.\]

面积元变化率(用于平衡律局部化):

\[\frac{\mathrm{D}}{\mathrm{D}t}(\mathrm{d}a) = (v^\alpha_{|\alpha} - b^\alpha_\alpha v_3)\,\mathrm{d}a,\]
其中 $v^\alpha = \dot{\mathbf{r}}\cdot\mathbf{a}^\alpha$,$v_3 = \dot{\mathbf{r}}\cdot\mathbf{a}^3$,竖线 $$ 表示协变导数。

总结 1.1

  • 曲线由 Frenet 标架 ${\mathbf{t},\mathbf{n},\mathbf{b}}$ 和 $\kappa,\tau$ 描述
  • 曲面由 ${a_{\alpha\beta}, b_{\alpha\beta}}$ 描述,满足 Gauss–Codazzi 方程
  • 面积元变化率公式是局部化的关键工具

第二部分 — Cosserat 杆(定向曲线)

2.1 运动学

一条 Cosserat 杆由曲线 $\mathbf{r} = \mathbf{r}(\theta,t)$ 和两个 director $\mathbf{d}_\alpha(\theta,t)$($\alpha=1,2$)构成。定义基矢量:

\[\mathbf{a}_\alpha = \mathbf{d}_\alpha,\qquad \mathbf{a}_3 = \mathbf{r}_{,\theta}.\]

${\mathbf{a}_1,\mathbf{a}_2,\mathbf{a}_3}$ 构成随体标架;$\mathbf{a}^i$ 为对偶基:$\mathbf{a}^i\cdot\mathbf{a}_j = \delta^i_j$。度量张量:

\[a_{ij} = \mathbf{a}_i\cdot\mathbf{a}_j,\qquad a = \det(a_{ij}).\]

标架梯度(wryness):

\[\kappa_{ir} = \mathbf{a}_r\cdot\mathbf{a}_{i,\theta},\qquad \kappa_{ir} + \kappa_{ri} = a_{ir,\theta}.\]

速度场:$\mathbf{v} = \dot{\mathbf{r}}$,$\mathbf{w}\alpha = \dot{\mathbf{d}}\alpha$。速度梯度:

\[c_{ki} = \mathbf{a}_k\cdot\dot{\mathbf{a}}_i = \eta_{ki} + \psi_{ki},\]

其中 $\eta_{ki} = c_{(ki)}$ 为对称部分(伸长率),$\psi_{ki} = c_{[ki]}$ 为反对称部分(旋率)。

有了运动学量后,我们需要定义变形度量来刻画杆偏离参考位形的程度。最自然的做法是比较当前度量 $a_{ij}$ 与参考度量 $A_{ij}$,以及当前标架梯度 $\kappa_{\alpha i}$ 与参考梯度 $K_{\alpha i}$:

\[\gamma_{ij} = a_{ij} - A_{ij},\qquad \sigma_{\alpha i} = \kappa_{\alpha i} - K_{\alpha i}.\]

$\gamma_{ij}$ 度量伸长与剪切($i=j=3$ 为轴向伸长,$i=\alpha,j=3$ 为剪切),$\sigma_{\alpha i}$ 度量弯曲与扭转。这一定义与 Green–Laws (1966) 一致。

替代方案:Cohen (1966) 使用三 director 体系和 Cartan–Ericksen–Truesdell 应变度量 $Y^\alpha, C_{\alpha\beta}, F^\alpha_\beta$。这些可以通过投影与 $(\gamma_{ij},\sigma_{\alpha i})$ 相互转换,但 Cohen 的第三 director $Y^3, F^3_\beta$ 在两 director 理论中无对应量。

2.2 积分形式的能量平衡

要推导运动方程和本构关系,我们需要一个物理出发点。这个出发点就是热力学第一定律(能量守恒与转化)的积分形式。对于杆上任意一段 $[\theta_1,\theta_2]$,能量平衡陈述为:该段杆的动能与内能之和的变化率,等于外力功率、热源供给与边界热流之和。数学表达为:

\[\frac{\mathrm{D}}{\mathrm{D}t}\int_{\theta_1}^{\theta_2} \rho\Bigl(U + \tfrac12\mathbf{v}\cdot\mathbf{v} + \tfrac12 y^{\alpha\beta}\mathbf{w}_\alpha\cdot\mathbf{w}_\beta\Bigr)\sqrt{a_{33}}\,\mathrm{d}\theta = \int_{\theta_1}^{\theta_2} \rho\bigl(r + \mathbf{f}\cdot\mathbf{v} + \mathbf{l}^\alpha\cdot\mathbf{w}_\alpha\bigr)\sqrt{a_{33}}\,\mathrm{d}\theta + \Bigl[\mathbf{n}\cdot\mathbf{v} + \mathbf{p}^\alpha\cdot\mathbf{w}_\alpha - h\Bigr]_{\theta_1}^{\theta_2}.\]

各符号含义:

  • $\rho$:单位长度质量;$U$:单位质量内能
  • $\tfrac12\mathbf{v}\cdot\mathbf{v}$:平动动能密度
  • $\tfrac12 y^{\alpha\beta}\mathbf{w}\alpha\cdot\mathbf{w}\beta$:director 转动动能密度($y^{\alpha\beta}=y^{\beta\alpha}$ 为 director 惯性系数)
  • $r$:单位质量热源;$\mathbf{f}$:单位质量体力
  • $\mathbf{l}^\alpha$:单位质量 director 力(含惯性修正项)
  • $\mathbf{n}$:截面力合力;$\mathbf{p}^\alpha$:截面 director 力合力
  • $h$:沿 $\theta$ 方向的热流

这是整个推导的起点。

2.3 叠加刚体平动不变性 → 线动量方程

考虑叠加均匀刚体平动速度 $\mathbf{b}$。在新的运动中:

\[\mathbf{v}^* = \mathbf{v} + \mathbf{b},\qquad \mathbf{w}_\alpha^* = \mathbf{w}_\alpha,\qquad \mathbf{n}^* = \mathbf{n},\qquad \mathbf{p}^{\alpha*} = \mathbf{p}^\alpha,\qquad h^* = h,\]

且 $\rho$、$U$、$r$、$\mathbf{f}-\dot{\mathbf{v}}$、$\mathbf{l}^\alpha$ 均不变。将 $\mathbf{v}\to\mathbf{v}+\mathbf{b}$ 代入 (2.1),减去原式,利用 $\mathbf{b}$ 的任意性,得到:

质量守恒(积分形式 → 局部形式)

\[\dot{\rho} + \rho\frac{\dot{a}_{33}}{2a_{33}} = 0.\]

线动量方程(积分形式 → 局部形式)

\[\frac{1}{\sqrt{a_{33}}}\frac{\partial\mathbf{n}}{\partial\theta} + \rho\mathbf{f} = \rho\dot{\mathbf{v}}. \tag{2.2}\]

推导逻辑:$\mathbf{b}$ 任意 → 系数为零 → 首先给出质量守恒;再由质量守恒简化剩余项 → 线动量方程 (2.2)。这一步消去了能量平衡中与 $\mathbf{v}$ 有关的所有动能项。

2.4 叠加刚体转动不变性 → 角动量方程

平动不变性已经给出了线动量方程。但能量平衡中还存在与转动相关的项(通过 $\mathbf{w}_\alpha$ 和 $\mathbf{v}$ 中的旋率部分),这些项需要利用刚体转动不变性来约束。也就是说,当我们给整个系统叠加一个均匀的刚体角速度 $\boldsymbol{\omega}$ 时,杆在相同占位下的能量平衡形式应保持不变。在新的运动中,各量的变换规则为:

\[\mathbf{v}^* = \mathbf{v} + \boldsymbol{\omega}\times\mathbf{r},\qquad \mathbf{w}_\alpha^* = \mathbf{w}_\alpha + \boldsymbol{\omega}\times\mathbf{d}_\alpha,\] \[\eta_{ki}^* = \eta_{ki},\qquad \psi_{ki}^* = \psi_{ki} - \Omega_{ki},\]

其中 $\Omega_{ki} = \varepsilon_{kim}\omega^m$。$\rho$、$r$、$U$、$\mathbf{n}$、$\mathbf{p}^\alpha$、$\mathbf{q}^\alpha \equiv \mathbf{l}^\alpha - \tfrac12\dot{y}^{\alpha\beta}\mathbf{w}\beta - y^{\alpha\beta}\ddot{\mathbf{w}}\beta$ 均不变。

将以上变换代入能量方程,利用 $\boldsymbol{\omega}$ 的任意性,得到:

角动量方程

\[\frac{1}{\sqrt{a_{33}}}\frac{\partial\mathbf{m}}{\partial\theta} + \frac{1}{\sqrt{a_{33}}}\mathbf{a}_3\times\mathbf{n} + \rho\dot{\mathbf{g}} = 0, \tag{2.3}\]

其中力偶合力与体力偶定义为:

\[\mathbf{m} = \mathbf{a}_\alpha\times\mathbf{p}^\alpha,\qquad \dot{\mathbf{g}} = \mathbf{a}_\alpha\times\mathbf{q}^\alpha.\]

分量形式(对称性条件)

\[\pi^{[\alpha\beta]} + \frac{1}{2\sqrt{a_{33}}}\bigl(p^{\gamma\beta}\kappa_\gamma^{\cdot\alpha} - p^{\gamma\alpha}\kappa_\gamma^{\cdot\beta}\bigr) = 0, \tag{2.4}\] \[\pi^{\beta3} + \frac{1}{\sqrt{a_{33}}}\bigl(p^{\alpha3}\kappa_\alpha^{\cdot\beta} - p^{\alpha\beta}\kappa_\alpha^{\cdot3}\bigr) - \frac{1}{\sqrt{a_{33}}}n^\beta = 0, \tag{2.5}\]

其中 $\pi^{\alpha i}$ 为组合 director 力。

2.5 约化能量方程

利用质量守恒 (2.2) 的推论和线动量方程 (2.2),从完整的能量平衡中消去动能项,局部化后得到 约化能量方程 $[\text{Green–Laws 1966, Eq 3.16}]$:

\[-\rho\dot{U} + \rho r + \eta_{k\alpha}\,\pi^\alpha\cdot\mathbf{a}^k + \frac{1}{\sqrt{a_{33}}}\bigl(\dot{\kappa}_{\alpha k} - \eta_{kj}\,\kappa_\alpha^{\cdot j}\bigr)\,\mathbf{p}^\alpha\cdot\mathbf{a}^k + \frac{1}{\sqrt{a_{33}}}\,\eta_{k3}\,\mathbf{n}\cdot\mathbf{a}^k - \frac{1}{\sqrt{a_{33}}}\frac{\partial h}{\partial\theta} = 0. \tag{2.6}\]

引入 Helmholtz 自由能 $A = U - TS$,约化能量方程改写为:

\[-\rho(\dot{A} + T\dot{S} + \dot{T}S) + \rho r + \Bigl[\pi^{(\alpha\beta)} - \frac{1}{2\sqrt{a_{33}}}(p^{\gamma\beta}\kappa_\gamma^{\cdot\alpha}+p^{\gamma\alpha}\kappa_\gamma^{\cdot\beta})\Bigr]\eta_{\alpha\beta} + \frac{2}{\sqrt{a_{33}}}(n^\beta - p^{\alpha3}\kappa_\alpha^{\cdot\beta})\eta_{\beta3} + \frac{1}{\sqrt{a_{33}}}(n^3 - p^{\alpha3}\kappa_\alpha^{\cdot3})\eta_{33} + \frac{1}{\sqrt{a_{33}}}p^{\alpha i}\dot{\kappa}_{\alpha i} - \frac{1}{\sqrt{a_{33}}}\frac{\partial h}{\partial\theta} = 0. \tag{2.7}\]

2.6 Clausius–Duhem 熵不等式

第二定律的积分形式 $[\text{Green–Laws 1966, Eq 3.18}]$:

\[\frac{\mathrm{D}}{\mathrm{D}t}\int_{\theta_1}^{\theta_2} \rho S\sqrt{a_{33}}\,\mathrm{d}\theta - \int_{\theta_1}^{\theta_2} \frac{\rho r}{T}\sqrt{a_{33}}\,\mathrm{d}\theta + \Bigl[\frac{h}{T}\Bigr]_{\theta_1}^{\theta_2} \ge 0.\]

局部化得:

\[\rho\dot{S}T - \rho r + \frac{1}{\sqrt{a_{33}}}\frac{\partial h}{\partial\theta} - \frac{1}{\sqrt{a_{33}}}\frac{h}{T}\frac{\partial T}{\partial\theta} \ge 0. \tag{2.8}\]

2.7 弹性杆本构理论

对于弹性杆,自由能函数形式为 $[\text{Green–Laws 1966, Eq 5.1}]$:

\[A = A(T, \gamma_{ij}, \sigma_{\alpha i}),\]

其中 $\gamma_{ij} = a_{ij}-A_{ij}$,$\sigma_{\alpha i} = \kappa_{\alpha i}-K_{\alpha i}$。注意到 $\dot{\gamma}{ij}=2\eta{ij}$,$\dot{\sigma}{\alpha i}=\dot{\kappa}{\alpha i}$。

将 $\dot{A}$ 代入 Clausius–Duhem 不等式 (2.8) 与约化能量方程 (2.7) 联合,利用应变率 ${\eta_{ij},\dot{\kappa}_{\alpha i}}$ 和 $\dot{T}$ 的独立性,得到:

熵状态方程

\[S = -\frac{\partial A}{\partial T}. \tag{2.9}\]

应力本构方程

\[\frac{1}{\sqrt{a_{33}}}(n^3 - p^{\alpha3}\kappa_\alpha^{\cdot3}) = 2\rho\frac{\partial A}{\partial\gamma_{33}},\] \[\frac{1}{\sqrt{a_{33}}}(n^\beta - p^{\alpha3}\kappa_\alpha^{\cdot\beta}) = \rho\frac{\partial A}{\partial\gamma_{\beta3}},\] \[\pi^{(\alpha\beta)} - \frac{1}{2\sqrt{a_{33}}}(p^{\gamma\beta}\kappa_\gamma^{\cdot\alpha}+p^{\gamma\alpha}\kappa_\gamma^{\cdot\beta}) = 2\rho\frac{\partial A}{\partial\gamma_{\alpha\beta}},\] \[\frac{1}{\sqrt{a_{33}}}p^{\alpha i} = \rho\frac{\partial A}{\partial\sigma_{\alpha i}}. \tag{2.10}\]

热传导不等式

\[-h\,\frac{\partial T}{\partial\theta} \ge 0. \tag{2.11}\]

对于各向同性材料,自由能可用不变量表示 $[\text{Kafadar 1972}]$:

\[A = A(I_1,I_2,I_3,I_4,I_5,T),\quad I_1 = \tfrac12\mathfrak{C}\cdot\mathfrak{C},\; I_2 = \mathfrak{C}\cdot\Gamma,\; I_3 = \tfrac12\Gamma\cdot\Gamma,\; I_4 = \mathfrak{C}\cdot\Lambda,\; I_5 = \Gamma\cdot\Lambda.\]

本构系数 $\alpha_n = \rho_0\partial A/\partial I_n$ 给出横观各向同性杆的应力–应变关系:

\[\mathbf{t} = \alpha_1 J\boldsymbol{\lambda} + \alpha_2 J\boldsymbol{\gamma} + \alpha_4\boldsymbol{\lambda}^*,\qquad \mathbf{m} = \alpha_2 J\boldsymbol{\lambda} + \alpha_3 J\boldsymbol{\gamma} + \alpha_5\boldsymbol{\lambda}^*.\]

2.8 特例

Kirchhoff 杆(不可伸长、不可剪切):$a_{ij}=\delta_{ij}$,$\gamma_{ij}=0$。直接与 Frenet 标架重合:$\mathbf{d}_1=\mathbf{n}$,$\mathbf{d}_2=\mathbf{b}$,$\mathbf{d}_3=\mathbf{t}$。杆的曲率 $\kappa$、挠率 $\tau$ 满足:

自由能 $A = A(T, \bar\kappa,\bar\kappa’,\bar\tau)$,其中 $\bar\kappa=\kappa-\kappa_0$,$\bar\kappa’=\kappa’-\kappa_0’$,$\bar\tau=\tau-\tau_0$。力偶本构:

\[m_1 = \rho\frac{\partial A}{\partial\bar\kappa},\quad m_2 = \rho\frac{\partial A}{\partial\bar\kappa'},\quad m_3 = \rho\frac{\partial A}{\partial\bar\tau}.\]

Euler 弹性线:小变形、无扭转时,$A = \tfrac12 EI \kappa^2$,屈曲临界载荷 $P_{\mathrm{cr}} = \pi^2 EI/(4L^2)$。

总结 2.1

  • 从积分形式能量平衡 (2.1) 出发
  • 叠加刚体平动 → 线动量方程 (2.2)
  • 叠加刚体转动 → 角动量方程 (2.3) + 对称性条件 (2.4)–(2.5)
  • 消去动能项 → 约化能量方程 (2.6)–(2.7)
  • Clausius–Duhem 不等式 → (2.9)–(2.11)
  • 使用应变能函数 $A(T,\gamma_{ij},\sigma_{\alpha i})$ 得到弹性本构

第三部分 — Cosserat 板与壳(定向曲面)

3.1 运动学

一个 Cosserat 曲面由位置向量 $\mathbf{r} = \mathbf{r}(\theta^\alpha,t)$ 和一个 director $\mathbf{d}(\theta^\alpha,t)$ 构成。定义基矢量:

\[\mathbf{a}_\alpha = \mathbf{r}_{,\alpha},\qquad \mathbf{a}_3 = \mathbf{d}.\]

注意与经典曲面不同,$\mathbf{a}_3$ 不再是单位法向,而是可伸缩、可剪切的可变形 director。度量张量:

\[a_{ij} = \mathbf{a}_i\cdot\mathbf{a}_j,\qquad a = \det(a_{\alpha\beta}).\]

Gauss–Weingarten 型方程

\[\mathbf{a}_{\alpha,\beta} = \Gamma^\gamma_{\alpha\beta}\mathbf{a}_\gamma + b_{\alpha\beta}\mathbf{a}_3,\qquad \mathbf{d}_{,\alpha} = \lambda_{\alpha i}\,\mathbf{a}^i = \lambda^{\,i}_{\alpha}\mathbf{a}_i,\]

其中 $b_{\alpha\beta}$ 是推广的第二基本型,$\lambda_{i\alpha} = \mathbf{a}i\cdot\mathbf{d}{,\alpha}$ 为 director 梯度。

速度场:$\mathbf{v} = \dot{\mathbf{r}}$,$\mathbf{w} = \dot{\mathbf{d}}$。

3.2 变形度量

参考杆的推导思路(第 2.1 节),我们需要定义壳的变形度量来刻画曲面偏离参考位形的程度。壳有三个独立的变形模式:面内伸缩与剪切(由第一基本型的变化描述)、弯曲(由 director 梯度的变化描述)、以及横向剪切与厚度伸缩(由 director 自身的变化描述)。因此,应变度量取为 $[\text{Green–Naghdi–Wainwright 1965}]$:

\[e_{\alpha\beta} = \tfrac12(a_{\alpha\beta} - A_{\alpha\beta}),\qquad \kappa_{i\alpha} = \lambda_{i\alpha} - \Lambda_{i\alpha},\qquad \delta_i = d_i - D_i.\]

$e_{\alpha\beta}$ 为面内应变,$\kappa_{i\alpha}$ 为弯曲-剪切应变(director 梯度变化),$\delta_i$ 为 director 位移(横截面变形)。

3.3 积分形式的能量平衡

与杆的推导完全平行,我们从热力学第一定律的积分形式出发。对于曲面上任意区域 $\sigma$,边界为 $\mathcal{C}$,能量平衡陈述为:动能与内能之和的变化率,等于外力功率、热源供给与边界热流之和

\[\frac{\mathrm{D}}{\mathrm{D}t}\int_\sigma \bigl(\tfrac12\rho\mathbf{v}\cdot\mathbf{v} + \rho U\bigr)\,\mathrm{d}\sigma = \int_\sigma \rho\bigl(r + \mathbf{F}\cdot\mathbf{v} + \bar{\mathbf{L}}\cdot\mathbf{w}\bigr)\,\mathrm{d}\sigma + \int_{\mathcal{C}}\bigl(\mathbf{N}\cdot\mathbf{v} + \mathbf{M}\cdot\mathbf{w} - h\bigr)\,\mathrm{d}c. \tag{3.1}\]

各符号含义:

  • $\rho$:单位面积质量
  • $\mathbf{F}$:单位质量体力;$\bar{\mathbf{L}}$:单位质量 director 力(含惯性修正)
  • $\mathbf{N}$:边界线力;$\mathbf{M}$:边界 director 力
  • $h$:边界热流

这是曲面理论的推导起点,与杆理论 (2.1) 完全平行。

3.4 叠加刚体运动不变性 → 运动方程

与杆的推导逻辑相同(第 2.3 节),平动不变性可消去能量平衡中的平动动能项并给出线动量方程。平动不变性:叠加 $\mathbf{v}\to\mathbf{v}+\mathbf{b}$,$\mathbf{w}\to\mathbf{w}$。由于 $\mathbf{b}$ 是任意的,其系数必须为零,由此分离出独立于其他项的质量守恒和线动量方程。

质量守恒

\[\frac{\mathrm{D}\rho}{\mathrm{D}t} + \rho(v^\alpha_{|\alpha} - b^\alpha_\alpha v_3) = 0. \tag{3.2}\]

线动量方程

\[\mathbf{N}^\alpha_{|\alpha} + \rho\mathbf{F} = \rho\dot{\mathbf{v}}. \tag{3.3}\]
其中 $\mathbf{N}^\alpha$ 为应力合力张量,竖线 $$ 表示曲面上协变导数。分量形式:
\[N^{\beta\alpha}_{|\alpha} - b^\beta_\alpha N^{3\alpha} + \rho F^\beta = \rho c^\beta,\qquad N^{3\alpha}_{|\alpha} + b_{\alpha\beta} N^{\beta\alpha} + \rho F^3 = \rho c^3. \tag{3.4}\]

转动不变性:与平动情况不同,转动不变性处理的是与 $\boldsymbol{\omega}$ 相关的旋率项。叠加 $\boldsymbol{\omega}$ 后 $\mathbf{v}^* = \mathbf{v} + \boldsymbol{\omega}\times\mathbf{r}$,$\mathbf{w}^* = \mathbf{w} + \boldsymbol{\omega}\times\mathbf{d}$。由于 $\boldsymbol{\omega}$ 是任意的,其系数必须为零。这给出两组条件:一组是角动量方程(moment of momentum),另一组是残差 director 力的交叉对称性条件:

\[\mathbf{d}\times\bar{\mathbf{M}} = 0,\quad \bar{\mathbf{M}} = \mathbf{M} - \mathbf{M}^\alpha\nu_\alpha. \tag{3.5}\]

角动量方程

\[\mathbf{N}^\alpha\times\mathbf{a}_\alpha + (\mathbf{M}^\alpha\times\mathbf{d})_{|\alpha} + \rho\bar{\mathbf{L}}\times\mathbf{d} = 0. \tag{3.6}\]

3.5 约化能量方程 → Clausius–Duhem 不等式

利用线动量方程 (3.3) 和质量守恒 (3.2) 消去完整的能量平衡 (3.1) 中的动能项,局部化后得到约化能量方程 $[\text{Green–Naghdi–Wainwright 1965, Eq 4.6}]$:

\[\rho r - q^\alpha_{|\alpha} - \rho\dot{U} + N'^{\beta\alpha}\eta_{\alpha\beta} + m^i\dot{d}_i + M^{i\alpha}\dot{\lambda}_{i\alpha} = 0, \tag{3.7}\]

其中 $N’^{\alpha\beta} = N^{\beta\alpha} - m^\alpha d^\beta - M^{\alpha\gamma}\lambda_{\,.\gamma}^\beta$ 为对称有效应力。

Clausius–Duhem 不等式 $[\text{Green–Naghdi–Wainwright 1965, Eq 3.25}]$:

\[\int_\sigma \rho\dot{S}\,\mathrm{d}\sigma - \int_\sigma \frac{\rho r}{T}\,\mathrm{d}\sigma + \int_{\mathcal{C}} \frac{h}{T}\,\mathrm{d}c \ge 0.\]

局部化后联合约化能量方程:

\[-\rho(\dot{A} + \dot{T}S) + N'^{\beta\alpha}\eta_{\alpha\beta} + m^i\dot{d}_i + M^{i\alpha}\dot{\lambda}_{i\alpha} - \frac{q^\alpha T_{,\alpha}}{T} \ge 0. \tag{3.8}\]

3.6 弹性 Cosserat 曲面本构方程

对于弹性壳,Helmholtz 自由能 $A = U - TS$ 的独立变量 $[\text{Green–Naghdi–Wainwright 1965, Eq 5.1}]$:

\[A = A(T,\,e_{\alpha\beta},\,\kappa_{i\alpha},\,\delta_i).\]

应变率与运动学量的关系:$\dot{e}{\alpha\beta} = \eta{\alpha\beta}$,$\dot{\kappa}{i\alpha} = \dot{\lambda}{i\alpha}$,$\dot{\delta}_i = \dot{d}_i$。

将 $\dot{A} = \frac{\partial A}{\partial T}\dot{T} + \frac{\partial A}{\partial e_{\alpha\beta}}\eta_{\alpha\beta} + \frac{\partial A}{\partial \kappa_{i\alpha}}\dot{\lambda}{i\alpha} + \frac{\partial A}{\partial \delta_i}\dot{d}_i$ 代入 (3.8),利用 ${\eta{\alpha\beta},\dot{\lambda}_{i\alpha},\dot{d}_i,\dot{T}}$ 的独立性得到:

\[S = -\frac{\partial A}{\partial T}. \tag{3.9}\]

弹性本构方程

\[N'^{\beta\alpha} = \rho\frac{\partial A}{\partial e_{\alpha\beta}},\qquad m^i = \rho\frac{\partial A}{\partial \delta_i},\qquad M^{i\alpha} = \rho\frac{\partial A}{\partial \kappa_{i\alpha}}. \tag{3.10}\]

热传导不等式

\[-q^\alpha T_{,\alpha} \ge 0. \tag{3.11}\]

各向同性壳的联合不变量:自由能 $A = A(T, J_1,\dots,J_{24})$,其中 24 个联合不变量由 $a_{\alpha\beta}$、$d_i$、$\lambda_{i\alpha}$ 及其参考值张成。对于二次各向同性弹性壳,自由能含 6 个独立弹性系数。

3.7 特例

Kirchhoff–Love 壳:$\mathbf{d} = \mathbf{a}{3}$(单位法向),无横向剪切。面应变为 $e{\alpha\beta} = \tfrac12(a_{\alpha\beta} - A_{\alpha\beta})$,弯曲应变为 $\kappa_{\alpha\beta} = b_{\alpha\beta} - B_{\alpha\beta}$。能量简化为 $\tilde{A} = \tilde{A}(T, e_{\alpha\beta}, \kappa_{\alpha\beta})$。

Reissner–Mindlin 型:$\mathbf{d}$ 独立旋转但保持单位长度(不可伸长),允许横向剪切。

薄膜理论:忽略弯曲刚度,仅保留面内应变 $e_{\alpha\beta}$ 的作用,$A = A(T, e_{\alpha\beta})$。

总结 3.1

  • 与杆理论完全平行的推导链:积分能量平衡 (3.1) → 平动不变性 → (3.2)–(3.3) → 转动不变性 → (3.5)–(3.6) → 约化能量 (3.7) → Clausius–Duhem (3.8) → 弹性本构 (3.9)–(3.10)
  • 曲面理论需处理协变导数、Gauss 曲率效应和 $d_i$ 的面内外变形
  • Kirchhoff–Love、Reissner–Mindlin、薄膜是三种常见的约束特例

第四部分 — 联系与扩展

4.1 从 3D 弹性力学约化到 1D/2D 理论

4.1.1 Green–Laws–Naghdi 级数展开法

不将 Cosserat 理论作为基本假设,而是从经典 3D 连续介质力学出发,通过级数展开和厚度/横截面积分得到低维理论 $[\text{Green–Laws–Naghdi 1968}]$。

壳的展开(一个厚度坐标 $\xi$)

\[\mathbf{r}^*(\theta^\alpha,\xi,t) = \mathbf{r}(\theta^\alpha,t) + \sum_{N=1}^\infty \xi^N \mathbf{d}_N(\theta^\alpha,t). \tag{4.1}\]

$\mathbf{r}$ 为参考曲面 $\xi=0$ 的位置,$\mathbf{d}_1 \equiv \mathbf{d}$ 为主 director。将 (4.1) 代入 3D 能量平衡并对 $\xi$ 积分,得到精确的 2D 能量方程(含无穷级数):

\[\frac{\mathrm{D}}{\mathrm{D}t}\int_\sigma \rho\Bigl(U + \tfrac12\mathbf{v}\cdot\mathbf{v} + \sum_{N=2}^\infty k^N\mathbf{w}_N\cdot\mathbf{v} + \tfrac12\sum_{M,N=1}^\infty k^{MN}\mathbf{w}_M\cdot\mathbf{w}_N\Bigr)\mathrm{d}\sigma = \int_\sigma \rho\Bigl(r + \mathbf{F}\cdot\mathbf{v} + \sum_{N=1}^\infty \mathbf{L}^N\cdot\mathbf{w}_N\Bigr)\mathrm{d}\sigma + \oint\Bigl(\mathbf{N}\cdot\mathbf{v} + \sum_{N=1}^\infty \mathbf{M}^N\cdot\mathbf{w}_N - h\Bigr)\mathrm{d}c. \tag{4.2}\]

杆的展开(两个横截面坐标 $\theta^\alpha$)

\[\mathbf{r}^*(\theta^\alpha,\theta,t) = \mathbf{r}(\theta,t) + \sum_N \theta^{\alpha_1}\cdots\theta^{\alpha_n}\mathbf{d}_{\alpha_1\ldots\alpha_n}(\theta,t),\quad n=1,2,\ldots \tag{4.3}\]

其中 $\mathbf{d}\alpha \equiv \mathbf{a}\alpha$ 起 directors 的作用。对 $\theta^1,\theta^2$ 积分得精确 1D 能量方程。

温度近似:整个推导中唯一的近似是假定温度在厚度/横截面上均匀:

\[T^*(\theta^\alpha,\xi,t) = T(\theta^\alpha,t)\quad\text{(壳)},\qquad T^*(\theta^\alpha,\theta,t) = T(\theta,t)\quad\text{(杆)}.\]

4.1.2 截断近似 → 直接 Cosserat 理论

对基矢量展开进行截断:

  • :$\mathbf{g}\alpha = \mathbf{a}\alpha + \xi\,\partial\mathbf{d}/\partial\theta^\alpha$($\xi$ 一阶);$\mathbf{g}_3$ 保持精确
  • :$\mathbf{g}\beta$ 保持精确;$\mathbf{g}_3 = \mathbf{a}_3 + \theta^\alpha\,\partial\mathbf{d}\alpha/\partial\theta$($\theta^\alpha$ 一阶)

假设施加的高阶 director 力为零($\bar{L}^{Ni}=0$,$N\ge2$;$q^{\alpha_1\ldots\alpha_n i}=0$,$n\ge2$)。高阶 directors 通过 $\partial A/\partial d_{Ni}=0$ 消去。最终自由能的依赖关系退化为:

\[A' = A'(T, e_{\alpha\beta}, \lambda_{i\alpha}, d_i)\quad\text{(壳)},\qquad A' = A'(T, \gamma_{ij}, \kappa_{\alpha i})\quad\text{(杆)}.\]

结论:直接 Cosserat 是 3D 级数展开的最低阶截断。两种形式在数学上等价,但直接理论的弹性系数是自由的,而截断理论可原则上从 3D 本构积分识别。

4.1.3 Gibbs 函数法:3D 本构 → 1D 系数

对于线弹性圆截面杆,Green (1974 I, §5) 使用 Gibbs 函数 $\phi=\phi(\overline{\pi}^{(\alpha\beta)},\overline{\pi}^\alpha,\overline{\pi},p^{\alpha i})$ 实现 3D → 1D 的系数识别。将杆的横截面应力分解为四个独立模式 $[\text{Green 1974 I, Eq 5.24}]$:

\[\lambda\phi = \lambda\phi_{\mathrm{F1}} + \lambda\phi_{\mathrm{F2}} + \lambda\phi_{\mathrm{E}} + \lambda\phi_{\mathrm{T}}.\]

(a) 弯曲 F1(绕 $A_1$ 轴,$\hat{m}_1,\hat{n}_2$ 活跃):

应力假设 $[\text{Green 1974 I, Eq 5.25}]$:

\[\sigma_{33} = \frac{\hat{m}_1 x_2}{I},\quad \sigma_{23} = \frac{\hat{n}_2}{4I(1+\nu)}\Bigl[(\tfrac32+\nu)(R^2-x_2^2) - x_1^2(\tfrac12-\nu)\Bigr] - \frac{\hat{m}_1 RR'}{I}\Bigl[1 - \frac{2}{R^2}(x_1^2+x_2^2)\Bigr],\quad \text{etc.}\]

Gibbs 函数:

\[\lambda\phi_{\mathrm{F1}} = -\frac{\hat{m}_1^2}{2EI}\Bigl\{1 + 4(1+\nu)(R')^2\bigl[\tfrac23 + (R')^2\bigr]\Bigr\} - \frac{\hat{n}_2^2}{12S\mu(1+\nu)^2}\Bigl[(7+14\nu+8\nu^2) + \frac{3(3+\nu)(1+2\nu)^2(R')^2}{2(1+\nu)}\Bigr] + \hat{n}_2\hat{m}_1\frac{RR'}{3EI}\Bigl[1 - 3(1+2\nu)(R')^2 - \frac{3\nu(1+2\nu)}{2(1+\nu)}\Bigr]. \tag{4.4}\]

对于等截面杆($R’=0$):

\[\lambda\phi_{\mathrm{F1}} = -\frac12\frac{\hat{m}_1^2}{EI} - \frac{1}{12}\frac{\hat{n}_2^2(7+14\nu+8\nu^2)}{\mu S(1+\nu)^2}. \tag{4.5}\]

(b) 弯曲 F2(绕 $A_2$ 轴,$\hat{m}_2,\hat{n}_1$ 活跃):形式与 F1 完全对称。

(c) 拉伸 E($\hat{n}3,\hat{\pi}{11},\hat{\pi}_{22}$ 活跃):

\[\lambda\phi_{\mathrm{E}} = -\frac{\hat{n}_3^2}{2ES}\Bigl[1 + \tfrac12(1+\nu)(R')^2 + \tfrac23(1-\nu)(R')^4\Bigr] - \frac{\hat{\pi}_{11}^2+\hat{\pi}_{22}^2}{2ES} + \frac{\nu}{ES}\bigl[\hat{\pi}_{11}\hat{\pi}_{22} + \hat{n}_3(\hat{\pi}_{11}+\hat{\pi}_{22})\bigr]. \tag{4.6}\]

(d) 扭转 T($\hat{m}_3$ 活跃):

\[\lambda\phi_{\mathrm{T}} = -\frac{\hat{m}_3^2}{2\mu J}\Bigl[1 + \frac23(R')^2\Bigr],\quad J = \frac12\pi R^4. \tag{4.7}\]

本构方程(等截面,$R’=0$)$[\text{Green 1974 I, Eqs 5.47–5.50}]$:

\[\hat{m}_1 = EI\,\hat{\kappa}_{23},\quad \hat{n}_2 = \frac{6S\mu(1+\nu)^2}{7+14\nu+8\nu^2}\,\hat{\gamma}_{23},\] \[\hat{m}_2 = -EI\,\hat{\kappa}_{13},\quad \hat{n}_1 = \frac{6S\mu(1+\nu)^2}{7+14\nu+8\nu^2}\,\hat{\gamma}_{13},\] \[\hat{n}_3 = C\Bigl[\hat{\gamma}_{33} + \frac{\nu}{1-\nu}(\hat{\gamma}_{11}+\hat{\gamma}_{22})\Bigr],\quad \hat{\pi}_{11} = C\Bigl[\hat{\gamma}_{11} + \frac{\nu}{1-\nu}(\hat{\gamma}_{22}+\hat{\gamma}_{33})\Bigr],\] \[\hat{m}_3 = \frac12\mu J(\hat{\kappa}_{12} - \hat{\kappa}_{21}),\quad C = \frac12\frac{ES(1-\nu)}{(1+\nu)(1-2\nu)}. \tag{4.8}\]

Helmholtz 自由能形式 $[\text{Green 1974 I, Eq 5.52}]$:

\[\lambda\psi_{\mathrm{F1}} = \tfrac12 EI\,\hat{\kappa}_{23}^2 + \frac{3S\mu(1+\nu)^2}{7+14\nu+8\nu^2}\,\hat{\gamma}_{23}^2,\quad \lambda\psi_{\mathrm{F2}} = \tfrac12 EI\,\hat{\kappa}_{13}^2 + \frac{3S\mu(1+\nu)^2}{7+14\nu+8\nu^2}\,\hat{\gamma}_{13}^2,\] \[\lambda\psi_{\mathrm{E}} = \tfrac14 C\Bigl[\hat{\gamma}_{11}^2+\hat{\gamma}_{22}^2+\hat{\gamma}_{33}^2 + \frac{2\nu}{1-\nu}(\hat{\gamma}_{11}\hat{\gamma}_{22}+\hat{\gamma}_{11}\hat{\gamma}_{33}+\hat{\gamma}_{22}\hat{\gamma}_{33})\Bigr],\] \[\lambda\psi_{\mathrm{T}} = \tfrac18 \mu J(\hat{\kappa}_{12}-\hat{\kappa}_{21})^2. \tag{4.9}\]

二次自由能分解(Green 1974 II 体系)

\[2\lambda\psi = 2\lambda\psi_{\mathrm{F1}} + 2\lambda\psi_{\mathrm{F2}} + 2\lambda\psi_{\mathrm{E}} + 2\lambda\psi_{\mathrm{T}},\]

其中 $[\text{Green 1974 II, Eqs 9.4–9.7}]$:

\[2\lambda\psi_{\mathrm{F1}} = k_5\gamma_{23}^2 + k_{15}\kappa_{23}^2,\quad 2\lambda\psi_{\mathrm{F2}} = k_6\gamma_{13}^2 + k_{16}\kappa_{13}^2,\] \[2\lambda\psi_{\mathrm{E}} = k_1\gamma_{11}^2 + k_2\gamma_{22}^2 + k_3\gamma_{33}^2 + k_7\gamma_{11}\gamma_{22} + k_8\gamma_{11}\gamma_{33} + k_9\gamma_{22}\gamma_{33} + k_{10}\kappa_{11}^2 + k_{11}\kappa_{22}^2 + k_{17}\kappa_{11}\kappa_{22},\] \[2\lambda\psi_{\mathrm{T}} = \tfrac14 k_4(\gamma_{12}+\gamma_{21})^2 + k_{12}\kappa_{12}^2 + k_{13}\kappa_{21}^2 + k_{14}\kappa_{12}\kappa_{21}.\]

Timoshenko 梁方程的导出:F1 模态在等截面时给出:

\[\frac{\partial\hat{n}_2}{\partial\xi} + \rho f_2 = \rho c_2,\qquad \frac{\partial\hat{m}_1}{\partial\xi} - \hat{n}_2 + \rho\hat{q}_{23} = 0.\]

代入本构关系 $[\text{Green 1974 II, Eq 8.41}]$:

\[\frac{\partial}{\partial\xi}\Bigl[k_5\Bigl(\bar{\delta}_{23}+\frac{\partial u_2}{\partial\xi}\Bigr) + k_{34}\frac{\partial\bar{\delta}_{23}}{\partial\xi}\Bigr] + \rho f_2 = \rho c_2,\] \[\frac{\partial}{\partial\xi}\Bigl[k_{15}\frac{\partial\bar{\delta}_{23}}{\partial\xi} + k_{34}\Bigl(\bar{\delta}_{23}+\frac{\partial u_2}{\partial\xi}\Bigr)\Bigr] - k_5\Bigl(\bar{\delta}_{23}+\frac{\partial u_2}{\partial\xi}\Bigr) - k_{34}\frac{\partial\bar{\delta}_{23}}{\partial\xi} + \rho\hat{q}_{23} = 0. \tag{4.10}\]

剪切修正系数(等截面圆杆):

\[\hat{n}_2 = \frac{6S\mu(1+\nu)^2}{7+14\nu+8\nu^2}\,\hat{\gamma}_{23} \quad\Longrightarrow\quad \kappa = \frac{6(1+\nu)^2}{7+14\nu+8\nu^2}.\]

对于 $\nu=0.3$,$\kappa\approx0.886$,与 Cowper (1966) 一致。

4.2 热效应

非等温理论(Green–Naghdi 1970):温度 $T$ 作为独立变量进入自由能 $A = A(T, \gamma_{ij}, \sigma_{\alpha i})$。熵 $S = -\partial A/\partial T$,热流本构 $h = -k\,\partial T/\partial\theta$。

温度沿横截面均匀的近似:这是从 3D 约化时的唯一近似。修正后的能量方程增加了熵项:

\[\rho r - \rho T\dot{S} - \frac{1}{\sqrt{a_{33}}}\frac{\partial h}{\partial\theta} = 0.\]

这是残余能量方程(热传导方程),与力学本构解耦。

4.3 约束理论

4.3.1 三种基本约束类型

(I) 不可伸长:$\lambda=1$,等价于 $\mathfrak{C}_K\mathfrak{C}^K=1$,或 $\dot{\mathfrak{C}}_K\mathfrak{C}^K=0$。引入一个 Lagrange 乘子 $p$ $[\text{Kafadar 1972, Eq 6.1}]$:

\[t^k = -p\lambda^k + \rho_0\chi_K^k\frac{\partial\psi}{\partial\mathfrak{C}_K},\qquad m^k = \rho_0\chi_K^k\frac{\partial\psi}{\partial\Gamma_K}.\]

(II) 不可伸长 + 无旋转:$\lambda=1$ 且 $\boldsymbol{\lambda}=\boldsymbol{\lambda}^*$。引入三个乘子 $p^k$ $[\text{Kafadar 1972, Eq 6.5}]$:

\[t^k = -p^k,\qquad m^k = \rho_0\chi_K^k\frac{\partial\psi}{\partial\Gamma_K}.\]

这时 $\mathbf{t}$ 完全不确定(经典 Kirchhoff 杆的极限情形)。

(III) 纯旋转约束:$\boldsymbol{\lambda}=\boldsymbol{\lambda}^*$(可压缩)。引入三个乘子 $\pi_m$ $[\text{Kafadar 1972, Eq 6.9}]$:

\[t^k = \rho_0\frac{\partial\psi}{\partial J}\lambda^k - \mu^k,\qquad m^k = \rho_0\chi_K^k\frac{\partial\psi}{\partial\Gamma_K}.\]

4.3.2 Naghdi–Rubin 约束理论(1984)

杆理论中将约束分类为三种变形模式的抑制 $[\text{Naghdi–Rubin 1984}]$:

  1. 法向横截面伸缩:$\bar{\mathbf{d}}_1=\bar{\mathbf{D}}_1$,$\bar{\mathbf{d}}_2=\bar{\mathbf{D}}_2$
  2. 切向剪切(director 与切线的垂直性):$\mathbf{d}\alpha\cdot\mathbf{d}_3 = \mathbf{D}\alpha\cdot\mathbf{D}_3$
  3. 法向剪切(截面畸变):$\bar{\mathbf{d}}_1\cdot\bar{\mathbf{d}}_2/(\bar{\mathbf{d}}_1 \bar{\mathbf{d}}_2) = \bar{\mathbf{D}}_1\cdot\bar{\mathbf{D}}_2/(\bar{\mathbf{D}}_1 \bar{\mathbf{D}}_2)$

速率形式的约束方程(例如切向剪切)$[\text{Naghdi–Rubin 1984, Eq 3.16}]$:

\[\mathbf{d}_\alpha\cdot\frac{\partial\mathbf{v}}{\partial\xi} + \mathbf{d}_3\cdot\mathbf{w}_\alpha = 0.\]

Lagrange 乘子形式:将应力分解为确定部分 $\hat{(\cdot)}$ 和乘子部分 $\bar{(\cdot)}$:

\[\mathbf{n} = \hat{\mathbf{n}} + \bar{\mathbf{n}},\quad \mathbf{k}^\alpha = \hat{\mathbf{k}}^\alpha + \bar{\mathbf{k}}^\alpha,\quad \mathbf{m}^\alpha = \hat{\mathbf{m}}^\alpha + \bar{\mathbf{m}}^\alpha,\] \[\bar{\mathbf{n}} = -\sum_{M=0}^N \mathbf{A}^M p_M,\quad \bar{\mathbf{k}}^\alpha = -\sum_{M=0}^N \mathbf{B}^{M\alpha} p_M,\quad \bar{\mathbf{m}}^\alpha = -\sum_{M=0}^N \mathbf{C}^{M\alpha} p_M.\]

Bernoulli–Euler 约束理论(抑制全部三类变形):

\[\bar{\mathbf{n}} = -p^{\alpha3}\mathbf{d}_\alpha,\quad \bar{\mathbf{k}}^\alpha = -p^{(\alpha\beta)}\mathbf{d}_\beta - p^{\alpha3}\mathbf{d}_3,\quad \bar{\mathbf{m}}^\alpha = 0.\]

乘子 $p^{\alpha\beta}, p^{\alpha3}$ 由平衡方程确定,非本构部分。

4.3.3 横截面伸缩效应(Naghdi–Rubin 1989)

1989 的论文在 Bernoulli–Euler 约束基础上引入横截面法向伸缩,允许 $\gamma_{11},\gamma_{22}\neq0$。对于等截面梁:

本构系数 $[\text{Naghdi–Rubin 1989, Eqs 17–21}]$:

\[\alpha_1 = \alpha_2 = \alpha_3 = \frac{E h w (1-\nu)}{(1+\nu)(1-2\nu)},\quad \alpha_7 = \alpha_8 = \alpha_9 = \frac{\nu\alpha_1}{1-\nu},\] \[\alpha_6 = \frac56\mu h w,\quad \alpha_{16} = \frac{E h^3 w}{12}.\]

控制方程出现四阶微分算子 $[\text{Naghdi–Rubin 1989, Eq 35}]$:

\[\frac{\mathrm{d}^4\bar{\delta}_{13}}{\mathrm{d}z^4} - 2b^2\frac{\mathrm{d}^2\bar{\delta}_{13}}{\mathrm{d}z^2} + a^4\bar{\delta}_{13} = 0,\]

其中 $a^4 = 4\alpha/(h^2\alpha_{16})$,$b^2 = 2\alpha/(h^2\alpha_6)$。这一理论能够预测接触问题中半无限长梁的边界层效应(St. Venant 原理的厚度相关修正)。

4.4 热-电-磁相互作用

Green–Naghdi (1979, 1985) 将电磁相互作用纳入 Cosserat 理论。3D 能量方程增加电磁功率项 $[\text{Green–Naghdi 1985, Eq A.2}]$:

\[\rho^* r^* - \mathrm{div}^*\mathbf{q}^* - \rho^*\dot{\epsilon}^* + \rho^* w_{\mathrm{e}}^* + \mathbf{T}\cdot\mathbf{L}^* + \tfrac12\rho^*\boldsymbol{\Gamma}_{\mathrm{e}}^*\cdot\mathbf{L}^* = 0,\]

其中电磁功率展开为:

\[\rho^*w_{\mathrm{e}}^* + \tfrac12\rho^*\boldsymbol{\Gamma}_{\mathrm{e}}^*\cdot\mathbf{L}^* = \mathbf{T}_{\mathrm{e}}\cdot\mathbf{L}^* + \mathbf{e}^*\cdot\mathbf{j}^* + \mathbf{e}^*\cdot(\dot{\bar{\mathbf{d}}} + \bar{\mathbf{d}}\,\mathrm{div}^*\mathbf{v}^* - \mathbf{L}^*\bar{\mathbf{d}}) + \mathbf{h}^*\cdot(\dot{\mathbf{b}} + \mathbf{b}\,\mathrm{div}^*\mathbf{v}^* - \mathbf{L}^*\mathbf{b}).\]

$\mathbf{e}^\cdot\mathbf{j}^$ 即为电磁焦耳热。Maxwell 方程作为辅助场方程加入:

\[\mathrm{curl}^*\mathbf{e}^* = -(\dot{\mathbf{b}} + \mathbf{b}\,\mathrm{div}^*\mathbf{v}^* - \mathbf{L}^*\mathbf{b}),\quad \mathrm{div}^*\mathbf{b} = 0,\] \[\mathrm{curl}^*\mathbf{h}^* = \mathbf{j}^* + \dot{\bar{\mathbf{d}}} + \bar{\mathbf{d}}\,\mathrm{div}^*\mathbf{v}^* - \mathbf{L}^*\bar{\mathbf{d}},\quad \mathrm{div}^*\bar{\mathbf{d}} = e.\]

力方程中加入 Lorentz 力 $\rho_e\mathbf{E} + \mathbf{J}\times\mathbf{B}$。自由能扩展为:

\[\psi = \psi_2(T, \gamma_{ij}, \kappa_{\alpha i}, \tilde{\mathbf{E}}_{MN}, \tilde{\mathbf{H}}_{MN}).\]

电磁本构由自由能导出 $[\text{Green–Naghdi 1985, Eq 4.12}]$:

\[\hat{D}^i_{MN} = -\lambda\frac{\partial\psi_2}{\partial\tilde{E}_{MNi}},\qquad B^i_{MN} = -\lambda\frac{\partial\psi_2}{\partial\tilde{H}_{MNi}}.\]

4.5 数值解法(Cosserat 点方法)

Rubin (2001) 将 Cosserat 杆理论的每个节点视为一个 Cosserat 点,具有 6 个 director 变量 $\boldsymbol{d}_i$($i=0,1,\dots,5$):

\[\boldsymbol{d}_0 = \mathbf{r}_0,\quad \boldsymbol{d}_1 = \mathbf{d}_{1},\quad \boldsymbol{d}_2 = \mathbf{d}_{2},\quad \boldsymbol{d}_3 = L^{-1}(\mathbf{r}_2-\mathbf{r}_1),\quad \boldsymbol{d}_4 = L^{-1}(\mathbf{d}_{12}-\mathbf{d}_{11}),\quad \boldsymbol{d}_5 = L^{-1}(\mathbf{d}_{22}-\mathbf{d}_{21}).\]

平衡方程 $[\text{Rubin 2001, Eq 5b}]$:

\[\frac{\mathrm{d}}{\mathrm{d}t}\Bigl[\sum_{j=0}^5 m y^{ij}\boldsymbol{w}_j\Bigr] = m\boldsymbol{b}^i - \boldsymbol{t}^i,\]

其中 $\boldsymbol{w}_j = \dot{\boldsymbol{d}}_j$,$y^{ij}$ 为惯性系数,$\boldsymbol{b}^i$ 为体力,$\boldsymbol{t}^i$ 为接触力。角动量守恒要求:

\[\sum_{i=1}^5 \boldsymbol{d}_i\times\boldsymbol{t}^i = 0.\]

变形度量:$\boldsymbol{F} = \sum_{i=1}^3 \boldsymbol{d}_i\otimes\boldsymbol{D}^i$,$J = \det\boldsymbol{F}$;非均匀变形 $\boldsymbol{\beta}_1 = \boldsymbol{F}^{-1}\boldsymbol{d}_4 - \boldsymbol{D}_4$,$\boldsymbol{\beta}_2 = \boldsymbol{F}^{-1}\boldsymbol{d}_5 - \boldsymbol{D}_5$。

时间积分:Newmark-$\beta$ 方法,公式为:

\[\boldsymbol{d}_{n+1} = \boldsymbol{d}_n + \Delta t\,\boldsymbol{v}_n + \Delta t^2\bigl[(\tfrac12-\beta)\boldsymbol{a}_n + \beta\boldsymbol{a}_{n+1}\bigr],\] \[\boldsymbol{v}_{n+1} = \boldsymbol{v}_n + \Delta t\bigl[(1-\gamma)\boldsymbol{a}_n + \gamma\boldsymbol{a}_{n+1}\bigr].\]

空间离散:相邻 Cosserat 点连接时,共享端节点变量 $\boldsymbol{d}_0,\boldsymbol{d}_1,\boldsymbol{d}_2$,力平衡条件为:

\[_{I-1}\boldsymbol{m}_2^i + {}_I\boldsymbol{m}_1^i = 0\quad\text{for } I=2,3,\dots,N,\; i=0,1,2.\]

非线性求解:Newton–Raphson 迭代,在每个时间步求解:

\[\mathbf{K}\,\Delta\mathbf{x} = -\mathbf{R},\]

其中 $\mathbf{R}$ 为残差向量(平衡方程 + 本构关系),$\mathbf{K}$ 为切线刚度矩阵。

约束条件处理

  • 乘子法:在能量泛函中引入 Lagrange 乘子 $p_M$: \(\bar{\mathbf{n}} = -\sum\mathbf{A}^M p_M,\quad \bar{\mathbf{k}}^\alpha = -\sum\mathbf{B}^{M\alpha}p_M,\quad \bar{\mathbf{m}}^\alpha = -\sum\mathbf{C}^{M\alpha}p_M.\)
  • 罚函数法:在能量中加入 $\tfrac12\epsilon(\text{constraint})^2$,$\epsilon\to\infty$ 时逼近约束

4.6 各理论的对比汇总

方面直接 Cosserat 理论3D 约化截断理论经典工程理论
运动学变量$\mathbf{r}, \mathbf{d}_\alpha$(杆)或 $\mathbf{r}, \mathbf{d}$(壳)无穷级数$\mathbf{d}_{\alpha_1\ldots\alpha_n}$,截断至 $n=1$$\mathbf{r}$(位移)
应变度量$a_{ij}, \kappa_{\alpha i}$(杆)或 $a_{\alpha\beta}, \lambda_{i\alpha}, d_i$(壳)$\gamma_{ij}, \sigma_{\alpha i}$(3D 应变积分)$\varepsilon_{xx}, \gamma_{xy}, \kappa$
本构系数自由参数(需实验或 3D 识别)由 3D 弹性常数的截面积分确定$E, G, I, J, \kappa$
剪切变形自然包含自然包含需引入剪切修正系数
横截面变形自然包含(通过$\mathbf{d}_\alpha$ 的伸缩与剪切)仅当$N\ge2$ 时出现通常忽略
推导方法积分平衡律 + 不变性3D 平衡律 + 级数展开 + 截断直接假设运动学 + 变分法

总结 4.1

  • Green–Laws–Naghdi 级数展开法建立了 3D 弹性力学与直接 Cosserat 理论的精确联系
  • Gibbs 函数法可将圆截面杆的弹性系数显式表示为 $E,\nu$ 和截面几何的函数
  • 四个独立模态(F1、F2、E、T)对应 Timoshenko 梁的弯曲(两平面)、拉伸和扭转
  • 约束理论通过 Lagrange 乘子抑制特定变形模式,乘子部分由平衡方程确定
  • 电磁耦合框架将 Maxwell 方程和 Lorentz 力纳入 Cosserat 理论
  • Cosserat 点方法提供系统化的计算框架:Newmark-$\beta$ 时间积分 + Newton–Raphson 迭代

4.7 杆、板、壳控制方程完整对比表

以下以统一符号系统对比三种理论的最终控制方程。所有符号定义见第二、三部分。

对比项Cosserat 杆(定向曲线)Cosserat 板/壳(定向曲面)
运动学变量$\mathbf{r}(\theta,t)$, $\mathbf{d}_\alpha(\theta,t)$$\mathbf{r}(\theta^\alpha,t)$, $\mathbf{d}(\theta^\alpha,t)$
基矢量$\mathbf{a}\alpha = \mathbf{d}\alpha$, $\mathbf{a}3 = \mathbf{r}{,\theta}$$\mathbf{a}\alpha = \mathbf{r}{,\alpha}$, $\mathbf{a}_3 = \mathbf{d}$
速度$\mathbf{v} = \dot{\mathbf{r}}$, $\mathbf{w}\alpha = \dot{\mathbf{d}}\alpha$$\mathbf{v} = \dot{\mathbf{r}}$, $\mathbf{w} = \dot{\mathbf{d}}$
变形率$\eta_{ki} = \mathbf{a}{(k}\cdot\dot{\mathbf{a}}{i)}$$\eta_{\alpha\beta} = \mathbf{a}{(\alpha}\cdot\dot{\mathbf{a}}{\beta)}$
应变度量$\gamma_{ij} = a_{ij}-A_{ij}$, $\sigma_{\alpha i} = \kappa_{\alpha i}-K_{\alpha i}$$e_{\alpha\beta} = \tfrac12(a_{\alpha\beta}-A_{\alpha\beta})$, $\kappa_{i\alpha} = \lambda_{i\alpha}-\Lambda_{i\alpha}$, $\delta_i = d_i-D_i$
质量守恒$\dot{\rho} + \rho\,\dfrac{\dot{a}{33}}{2a{33}} = 0$$\dfrac{\mathrm{D}\rho}{\mathrm{D}t} + \rho(v^\alpha_{\vert\alpha} - b^\alpha_\alpha v_3) = 0$
线动量方程$\dfrac{1}{\sqrt{a_{33}}}\dfrac{\partial\mathbf{n}}{\partial\theta} + \rho\mathbf{f} = \rho\dot{\mathbf{v}}$$\mathbf{N}^\alpha_{\vert\alpha} + \rho\mathbf{F} = \rho\dot{\mathbf{v}}$
线动量(分量形式)$\dfrac{1}{\sqrt{a_{33}}}\dfrac{\delta n^i}{\delta\theta} + \rho f^i = \rho c^i$$N^{\beta\alpha}{\vert\alpha} - b^\beta\alpha N^{3\alpha} + \rho F^\beta = \rho c^\beta$, $N^{3\alpha}{\vert\alpha} + b{\alpha\beta}N^{\beta\alpha} + \rho F^3 = \rho c^3$
角动量方程$\dfrac{1}{\sqrt{a_{33}}}\dfrac{\partial\mathbf{m}}{\partial\theta} + \dfrac{1}{\sqrt{a_{33}}}\mathbf{a}3\times\mathbf{n} + \rho\dot{\mathbf{g}} = \mathbf{0}$, $\mathbf{m} = \mathbf{a}\alpha\times\mathbf{p}^\alpha$, $\dot{\mathbf{g}} = \mathbf{a}_\alpha\times\mathbf{q}^\alpha$$\mathbf{N}^\alpha\times\mathbf{a}\alpha + (\mathbf{M}^\alpha\times\mathbf{d}){\vert\alpha} + \rho\bar{\mathbf{L}}\times\mathbf{d} = \mathbf{0}$
对称性条件$\pi^{[\alpha\beta]} + \tfrac{1}{2\sqrt{a_{33}}}(p^{\gamma\beta}\kappa_\gamma^{\cdot\alpha} - p^{\gamma\alpha}\kappa_\gamma^{\cdot\beta}) = 0$$\varepsilon_{\beta\alpha}[N^{\beta\alpha} + m^\beta d^\alpha + M^{\beta\gamma}\lambda_{\,.\gamma}^\alpha] = 0$
有效应力$-$$N’^{\alpha\beta} = N^{\beta\alpha} - m^\alpha d^\beta - M^{\alpha\gamma}\lambda_{\,.\gamma}^\beta$
约化能量方程$-\rho\dot{U} + \rho r + \eta_{k\alpha}\pi^\alpha\cdot\mathbf{a}^k + \frac{1}{\sqrt{a_{33}}}(\dot{\kappa}{\alpha k} - \eta{kj}\kappa_\alpha^{\cdot j})\mathbf{p}^\alpha\cdot\mathbf{a}^k + \frac{1}{\sqrt{a_{33}}}\eta_{k3}\mathbf{n}\cdot\mathbf{a}^k - \frac{1}{\sqrt{a_{33}}}\frac{\partial h}{\partial\theta} = 0$$\rho r - q^\alpha_{\vert\alpha} - \rho\dot{U} + N’^{\beta\alpha}\eta_{\alpha\beta} + m^i\dot{d}i + M^{i\alpha}\dot{\lambda}{i\alpha} = 0$
Clausius–Duhem 不等式$-\rho(\dot{A}+\dot{T}S) + [\pi^{(\alpha\beta)}-\frac{1}{2\sqrt{a_{33}}}(p^{\gamma\beta}\kappa_\gamma^{\cdot\alpha}+p^{\gamma\alpha}\kappa_\gamma^{\cdot\beta})]\eta_{\alpha\beta} + \frac{2}{\sqrt{a_{33}}}(n^\beta-p^{\alpha3}\kappa_\alpha^{\cdot\beta})\eta_{\beta3} + \frac{1}{\sqrt{a_{33}}}(n^3-p^{\alpha3}\kappa_\alpha^{\cdot3})\eta_{33} + \frac{1}{\sqrt{a_{33}}}p^{\alpha i}\dot{\kappa}{\alpha i} - \frac{1}{\sqrt{a{33}}}\frac{h}{T}\frac{\partial T}{\partial\theta} \ge 0$$-\rho(\dot{A}+\dot{T}S) + N’^{\beta\alpha}\eta_{\alpha\beta} + m^i\dot{d}i + M^{i\alpha}\dot{\lambda}{i\alpha} - \frac{q^\alpha T_{,\alpha}}{T} \ge 0$
自由能变量$A(T, \gamma_{ij}, \sigma_{\alpha i})$$A(T, e_{\alpha\beta}, \kappa_{i\alpha}, \delta_i)$
熵状态方程$S = -\dfrac{\partial A}{\partial T}$$S = -\dfrac{\partial A}{\partial T}$
应力本构$\frac{1}{\sqrt{a_{33}}}(n^3 - p^{\alpha3}\kappa_\alpha^{\cdot3}) = 2\rho\frac{\partial A}{\partial\gamma_{33}}$, $\frac{1}{\sqrt{a_{33}}}(n^\beta - p^{\alpha3}\kappa_\alpha^{\cdot\beta}) = \rho\frac{\partial A}{\partial\gamma_{\beta3}}$, $\pi^{(\alpha\beta)} - \frac{1}{2\sqrt{a_{33}}}(p^{\gamma\beta}\kappa_\gamma^{\cdot\alpha}+p^{\gamma\alpha}\kappa_\gamma^{\cdot\beta}) = 2\rho\frac{\partial A}{\partial\gamma_{\alpha\beta}}$, $\frac{1}{\sqrt{a_{33}}}p^{\alpha i} = \rho\frac{\partial A}{\partial\sigma_{\alpha i}}$$N’^{\beta\alpha} = \rho\frac{\partial A}{\partial e_{\alpha\beta}}$, $m^i = \rho\frac{\partial A}{\partial\delta_i}$, $M^{i\alpha} = \rho\frac{\partial A}{\partial\kappa_{i\alpha}}$
热传导不等式$-h\,\dfrac{\partial T}{\partial\theta} \ge 0$$-q^\alpha T_{,\alpha} \ge 0$
残余热方程$\rho r - \rho T\dot{S} - \dfrac{1}{\sqrt{a_{33}}}\dfrac{\partial h}{\partial\theta} = 0$$\rho r - \rho T\dot{S} + q^\alpha_{\vert\alpha} = 0$
边界条件类型端部:指定$\mathbf{n}$ 或 $\mathbf{r}$;指定 $\mathbf{p}^\alpha$ 或 $\mathbf{d}_\alpha$;指定 $h$ 或 $T$边界:指定$\mathbf{N}^\alpha\nu_\alpha$ 或 $\mathbf{r}$;指定 $\mathbf{M}^\alpha\nu_\alpha$ 或 $\mathbf{d}$;指定 $h$ 或 $T$
特例Kirchhoff 杆(不可伸长+不可剪切),Euler 弹性线Kirchhoff–Love($\mathbf{d}=\mathbf{a}_3$),Reissner–Mindlin,薄膜

结构同源性说明:两种理论的推导链完全平行——均为”积分能量平衡 → 平动不变性 → 线动量 → 转动不变性 → 角动量 → 约化能量 → Clausius–Duhem → 本构”。区别源于几何维度的不同:杆为 1D(一个曲线坐标 $\theta$ 加两个 director),壳为 2D(两个曲面坐标 $\theta^\alpha$ 加一个 director)。面内指标 $\alpha,\beta$ 在杆中为 ${1,2}$(两个 director 方向),在壳中也同为 ${1,2}$(两个切线方向)。杆的 $i,j=3$ 对应切线方向 $\mathbf{a}3 = \mathbf{r}{,\theta}$,壳的 $i=3$ 对应法向 $\mathbf{a}_3 = \mathbf{d}$。若将杆的 $\mathbf{a}_3$ 重新解释为法向、$\mathbf{d}_1,\mathbf{d}_2$ 重新解释为切向基,则两种理论在形式上可完全统一。


第五部分 — 活动标架下的杆、板、壳理论

前面各节均在随体坐标系(convected coordinates)中建立理论,基矢量 $\mathbf{a}i$ 随物质变形。本节改用单位正交活动标架(moving orthonormal frame),其基矢量 $\mathbf{e}_i$ 满足 $\mathbf{e}_i\cdot\mathbf{e}_j = \delta{ij}$,方向由曲线/曲面的局部几何决定。活动标架在推导简化本构和数值实现方面有重要优势。

5.1 活动标架的基本概念

曲线的 Frenet 标架

给定弧长参数化曲线 $\mathbf{r}(s)$,Frenet 标架 ${\mathbf{t},\mathbf{n},\mathbf{b}}$ 满足:

\[\frac{\mathrm{d}\mathbf{t}}{\mathrm{d}s} = \kappa\mathbf{n},\quad \frac{\mathrm{d}\mathbf{n}}{\mathrm{d}s} = -\kappa\mathbf{t} + \tau\mathbf{b},\quad \frac{\mathrm{d}\mathbf{b}}{\mathrm{d}s} = -\tau\mathbf{n}.\]

Frenet 标架是单位正交的,其演化完全由曲率 $\kappa$ 和挠率 $\tau$ 决定。任意参数 $\theta$ 下,Darboux 向量 $\boldsymbol{\Omega}$ 满足 $\mathbf{e}_{i,\theta} = \boldsymbol{\Omega}\times\mathbf{e}_i$。

曲面的正交标架

对于曲面 $\mathbf{r}(\theta^\alpha)$,其正交标架 ${\mathbf{e}1,\mathbf{e}_2,\mathbf{e}_3}$ 满足 $\mathbf{e}\alpha\cdot\mathbf{e}\beta = \delta{\alpha\beta}$,$\mathbf{e}_3 = \mathbf{e}_1\times\mathbf{e}_2$ 为法向。曲面的 Darboux 标架将主方向的切向量与法向组合。活动标架的协变导数由 Ricci 旋转系数(亦称 spin coefficients)描述:

\[\mathbf{e}_{i,\alpha} = \boldsymbol{\omega}_\alpha\times\mathbf{e}_i,\]

其中 $\boldsymbol{\omega}_\alpha$ 为曲面的 Darboux 向量,编码了曲面的 Gauss 曲率和平均曲率信息。

5.2 杆在活动标架下的运动学展开

对于 Cosserat 杆 ${\mathbf{r}(\theta,t), \mathbf{d}_\alpha(\theta,t)}$,引入物质标架 $\mathbf{a}_i$ 和活动正交标架 $\mathbf{e}_i$。两者通过正交变换联系:

\[\mathbf{e}_i = \mathbf{R}_i^{\,j}\mathbf{a}_j,\qquad \mathbf{R}_i^{\,j}\mathbf{R}_k^{\,i} = \delta_{kj}.\]

Darboux 向量:标架沿杆轴的变化由 Darboux 向量 $\boldsymbol{\Omega}$ 描述:

\[\mathbf{e}_{i,\theta} = \boldsymbol{\Omega}\times\mathbf{e}_i,\qquad \boldsymbol{\Omega} = \kappa_1\mathbf{e}_1 + \kappa_2\mathbf{e}_2 + \tau\mathbf{e}_3,\]

其中 $\kappa_1,\kappa_2$ 为两个弯曲分量,$\tau$ 为扭转分量。对于 Frenet 标架:$\kappa_1=\kappa$,$\kappa_2=0$,$\tau$ 即为挠率。

应变度量在活动标架下的投影

将变形梯度 $\gamma_{ij}$ 和 $\sigma_{\alpha i}$ 投影到 $\mathbf{e}_i$ 上。杆的伸长与剪切:

\[\gamma_{ij}^{\mathrm{e}} = \mathbf{e}_i\cdot\mathbf{a}_k\,\gamma^{kl}\,\mathbf{a}_l\cdot\mathbf{e}_j,\]

弯曲与扭转应变由 $\boldsymbol{\Omega}$ 与参考值的差表示:

\[\boldsymbol{\kappa} = \boldsymbol{\Omega} - \boldsymbol{\Omega}_0,\qquad \boldsymbol{\Omega}_0 = \kappa_{01}\mathbf{e}_1 + \kappa_{02}\mathbf{e}_2 + \tau_0\mathbf{e}_3.\]

活动标架下的应变度量与 $\gamma_{ij},\sigma_{\alpha i}$ 的转换关系为:

\[2\gamma_{ij}^{\mathrm{e}} = \mathbf{e}_i\cdot\mathbf{a}_k(\gamma_{kl}+A_{kl})\mathbf{a}_l\cdot\mathbf{e}_j - \delta_{ij},\] \[\sigma_{\alpha i}^{\mathrm{e}} = \mathbf{e}_i\cdot(\kappa_{\alpha k}\mathbf{a}^k) - \mathbf{e}_i\cdot(K_{\alpha k}\mathbf{a}^k).\]

速度的分解:在活动标架下,$\mathbf{v} = v^i\mathbf{e}i$,$\mathbf{w}\alpha = w_{\alpha}^i\mathbf{e}i$,其中 $v^i,w\alpha^i$ 为标量分量。

5.3 壳在活动标架下的运动学展开

对于 Cosserat 壳 ${\mathbf{r}(\theta^\alpha,t), \mathbf{d}(\theta^\alpha,t)}$,引入正交基 ${\mathbf{e}\alpha,\mathbf{e}_3}$,满足 $\mathbf{e}\alpha\cdot\mathbf{e}\beta = \delta{\alpha\beta}$,$\mathbf{e}_3 = \mathbf{n}$ 为法向。

曲面 Darboux 标架:标架沿曲面坐标的变化由 Darboux 向量 $\boldsymbol{\omega}_\alpha$ 描述:

\[\mathbf{e}_{i,\alpha} = \boldsymbol{\omega}_\alpha\times\mathbf{e}_i,\qquad \boldsymbol{\omega}_\alpha = a_{\alpha j}\mathbf{e}^j.\]

其中 $a_{\alpha j}$ 是曲面的几何系数,与 $b_{\alpha\beta}$ 和旋度系数相关。

变形度量的正交分量

面内应变:

\[e_{\alpha\beta}^{\mathrm{e}} = \tfrac12(\mathbf{e}_\alpha\cdot\mathbf{a}_\gamma\,a^{\gamma\delta}\,\mathbf{a}_\delta\cdot\mathbf{e}_\beta - \delta_{\alpha\beta}),\]

弯曲-剪切应变(director 梯度):

\[\kappa_{i\alpha}^{\mathrm{e}} = \mathbf{e}_i\cdot\mathbf{d}_{,\alpha} - \mathbf{e}_i\cdot\mathbf{D}_{,\alpha},\]

director 位移:

\[\delta_i^{\mathrm{e}} = \mathbf{e}_i\cdot\mathbf{d} - \mathbf{e}_i\cdot\mathbf{D}.\]

Cosserat director 的分解:在正交标架下,$\mathbf{d} = d^i\mathbf{e}_i$。$d^3$ 为法向分量(厚度伸缩),$d^\alpha$ 为切向分量(横向剪切)。

5.4 积分形式能量平衡在活动标架下的表达

在活动标架下,能量平衡的形式与随体坐标相同(标架无关性),但各项的分量表示不同。

杆的能量平衡(活动标架分量):

\[\frac{\mathrm{D}}{\mathrm{D}t}\int_{\theta_1}^{\theta_2}\rho\Bigl(U + \tfrac12 v^iv_i + \tfrac12 y^{\alpha\beta}w_{\alpha}^i w_{\beta i}\Bigr)\sqrt{a_{33}}\,\mathrm{d}\theta = \int_{\theta_1}^{\theta_2}\rho\bigl(r + f^i v_i + l^{\alpha i}w_{\alpha i}\bigr)\sqrt{a_{33}}\,\mathrm{d}\theta + \Bigl[n^i v_i + p^{\alpha i}w_{\alpha i} - h\Bigr]_{\theta_1}^{\theta_2}. \tag{5.1}\]

其中 $v_i = v^i$(笛卡尔指标升降无区别),$n^i = \mathbf{n}\cdot\mathbf{e}^i$,$p^{\alpha i} = \mathbf{p}^\alpha\cdot\mathbf{e}^i$。

壳的能量平衡(活动标架分量):

\[\frac{\mathrm{D}}{\mathrm{D}t}\int_\sigma\bigl(\tfrac12\rho v^iv_i + \rho U\bigr)\,\mathrm{d}\sigma = \int_\sigma\rho\bigl(r + F^i v_i + L^i w_i\bigr)\,\mathrm{d}\sigma + \int_{\mathcal{C}}\bigl(N^i v_i + M^i w_i - h\bigr)\,\mathrm{d}c. \tag{5.2}\]

其中 $w_i = \mathbf{w}\cdot\mathbf{e}_i$,$N^i = \mathbf{N}\cdot\mathbf{e}^i$,$M^i = \mathbf{M}\cdot\mathbf{e}^i$。

5.5 叠加刚体运动不变性在活动标架下的推导

平动不变性:与随体坐标情况完全一致。叠加 $\mathbf{v}\to\mathbf{v}+\mathbf{b}$,$\mathbf{w}\alpha\to\mathbf{w}\alpha$。活动标架 $\mathbf{e}_i$ 在平动下不变。得到质量守恒 (3.2) 和线动量方程 (3.3) 在活动标架下的分量形式:

\[n^i_{,\theta} + \rho f^i = \rho\dot{v}^i\quad\text{(杆)},\qquad N^{\alpha i}_{|\alpha} + \rho F^i = \rho\dot{v}^i\quad\text{(壳)}. \tag{5.3}\]

转动不变性:叠加刚体角速度 $\boldsymbol{\omega}$。与随体坐标情形不同,活动标架本身也经历旋转:

\[\mathbf{e}_i^* = \mathbf{Q}\mathbf{e}_i,\qquad \dot{\mathbf{Q}} = \boldsymbol{\Omega}_0\mathbf{Q},\]

其中 $\boldsymbol{\Omega}_0$ 是叠加的刚体转动张量。Darboux 向量变换为:

\[\boldsymbol{\Omega}^* = \boldsymbol{\Omega} + \boldsymbol{\omega},\qquad \boldsymbol{\omega}_\alpha^* = \boldsymbol{\omega}_\alpha + \boldsymbol{\omega}_{,\alpha}.\]

速度的变换规则:

\[\mathbf{v}^* = \mathbf{v} + \boldsymbol{\omega}\times\mathbf{r},\qquad \mathbf{w}_\alpha^* = \mathbf{w}_\alpha + \boldsymbol{\omega}\times\mathbf{d}_\alpha.\]

将变换后的量代入能量平衡 (5.1) 或 (5.2),利用 $\boldsymbol{\omega}$ 的任意性,得到角动量方程在活动标架下的形式。

杆的角动量方程

\[\mathbf{m}_{,\theta} + \mathbf{a}_3\times\mathbf{n} + \rho\mathbf{g} = \mathbf{0},\]

分量形式:

\[\varepsilon_{ijk}\bigl(m^j_{,\theta}\mathbf{e}^k + a_3^j n^k + \rho g^j\mathbf{e}^k\bigr) = 0. \tag{5.4}\]

壳的角动量方程

\[\mathbf{N}^\alpha\times\mathbf{e}_\alpha + (\mathbf{M}^\alpha\times\mathbf{d})_{|\alpha} + \rho\bar{\mathbf{L}}\times\mathbf{d} = 0. \tag{5.5}\]

这里的关键区别是活动标架本身的旋转引入了 $\boldsymbol{\Omega}$ 的变换项,但最终的角动量方程与随体坐标形式一致(物理定律的标架无关性)。

5.6 约化能量方程与 Clausius–Duhem 不等式

利用线动量方程消去动能项后,约化能量方程在活动标架下的形式为:

\[-\rho\dot{U} + \rho r + \bigl(\pi^{(\alpha\beta)} - \cdots\bigr)\eta_{\alpha\beta}^{\mathrm{e}} + \frac{2}{\sqrt{a_{33}}}(n^\beta - \cdots)\eta_{\beta3}^{\mathrm{e}} + \frac{1}{\sqrt{a_{33}}}(n^3 - \cdots)\eta_{33}^{\mathrm{e}} + \frac{1}{\sqrt{a_{33}}}p^{\alpha i}\dot{\kappa}_{\alpha i}^{\mathrm{e}} - \frac{1}{\sqrt{a_{33}}}\frac{\partial h}{\partial\theta} = 0. \tag{5.6}\]

其中 $\eta_{ij}^{\mathrm{e}}$ 是 $\mathbf{e}i$ 标架下的变形率分量;$\dot{\kappa}{\alpha i}^{\mathrm{e}}$ 是标架梯度率的分量。所有的力学功率项现在以活动标架分量表达。

\[\rho r - q^\alpha_{|\alpha} - \rho\dot{U} + N'^{\beta\alpha}\eta_{\alpha\beta}^{\mathrm{e}} + m^i\dot{d}_i^{\mathrm{e}} + M^{i\alpha}\dot{\lambda}_{i\alpha}^{\mathrm{e}} = 0. \tag{5.7}\]

Clausius–Duhem 不等式在活动标架下是标架无关的,形式不变:

\[\rho T\dot{S} - \rho r + q^\alpha_{|\alpha} - \frac{q^\alpha T_{,\alpha}}{T} \ge 0. \tag{5.8}\]

5.7 弹性本构方程在活动标架下的表达

在活动标架下,自由能函数采用应变不变量形式。对于各向同性材料,不变量在正交标架下大大简化。

杆的各向同性自由能

\[A = A(T, I_1, I_2, I_3, J_1, J_2, J_3),\]

其中 $I_i$ 为 $\gamma_{ij}^{\mathrm{e}}$ 的不变量,$J_i$ 为 $\sigma_{\alpha i}^{\mathrm{e}}$ 的不变量。在单位正交标架下,这些不变量退化为更简单的形式。例如,对于横观各向同性杆(沿 $\mathbf{e}_3$ 方向):

\[I_1 = \gamma_{33}^{\mathrm{e}},\quad I_2 = \gamma_{13}^{\mathrm{e}}\gamma_{13}^{\mathrm{e}} + \gamma_{23}^{\mathrm{e}}\gamma_{23}^{\mathrm{e}},\quad I_3 = \gamma_{11}^{\mathrm{e}}\gamma_{22}^{\mathrm{e}} - (\gamma_{12}^{\mathrm{e}})^2,\] \[J_1 = \kappa_{13}^{\mathrm{e}},\quad J_2 = \kappa_{23}^{\mathrm{e}},\quad J_3 = \kappa_{12}^{\mathrm{e}} - \kappa_{21}^{\mathrm{e}}.\]

本构方程为:

\[n^i = \rho\frac{\partial A}{\partial\gamma_{i3}^{\mathrm{e}}},\qquad p^{\alpha i} = \rho\frac{\partial A}{\partial\sigma_{\alpha i}^{\mathrm{e}}},\qquad \pi^{\alpha\beta} = 2\rho\frac{\partial A}{\partial\gamma_{\alpha\beta}^{\mathrm{e}}}. \tag{5.9}\]

壳的各向同性自由能

在活动正交曲面标架下,联合不变量数量从一般的 24 个减少到:

\[A = A(T, I_1, I_2, I_3, I_4, I_5, I_6),\]

其中 $I_1 = e_{\alpha}^{\alpha}$(平均面内应变),$I_2 = e_{\beta}^{\alpha}e_{\alpha}^{\beta}$(面内剪切),$I_3 = \det(e_{\alpha\beta})$,$I_4 = \kappa_{\alpha}^{\alpha}$(平均弯曲),$I_5 = \kappa_{\beta}^{\alpha}\kappa_{\alpha}^{\beta}$(弯曲强度),$I_6 = \delta^i\delta_i$(director 变形)。

本构方程:

\[N'^{\alpha\beta} = \rho\frac{\partial A}{\partial e_{\alpha\beta}},\qquad M^{i\alpha} = \rho\frac{\partial A}{\partial\kappa_{i\alpha}},\qquad m^i = \rho\frac{\partial A}{\partial\delta_i}. \tag{5.10}\]

5.8 特例

Euler 弹性线在 Frenet 标架下

使用 Frenet 标架 ${\mathbf{t},\mathbf{n},\mathbf{b}}$,Darboux 向量 $\boldsymbol{\Omega} = \tau\mathbf{t} + \kappa\mathbf{b}$。对于不可伸长 Kirchhoff 杆,自由能 $A = A(T, \kappa, \tau)$。线弹性情形:

\[A = \tfrac12 EI(\kappa-\kappa_0)^2 + \tfrac12 GJ(\tau-\tau_0)^2.\]

力偶本构:$m_b = EI(\kappa-\kappa_0)$(弯曲力偶),$m_t = GJ(\tau-\tau_0)$(扭转力偶)。平衡方程在 Frenet 标架下分解为三个标量方程,这就是经典的 Kirchhoff 动力类比。

Kirchhoff–Love 壳在正交标架下

使用主方向正交标架 ${\mathbf{e}1,\mathbf{e}_2,\mathbf{n}}$,其中 $\mathbf{e}\alpha$ 沿曲率主方向。此时 $b_{\alpha\beta} = \kappa_\alpha\delta_{\alpha\beta}$($\kappa_\alpha$ 为主曲率),本构关系大幅简化。

应变能密度:

\[A = \tfrac12 D^{\alpha\beta\gamma\delta} e_{\alpha\beta} e_{\gamma\delta} + \tfrac12 B^{\alpha\beta\gamma\delta} \kappa_{\alpha\beta} \kappa_{\gamma\delta},\]

其中 $D$ 为薄膜刚度,$B$ 为弯曲刚度。在主方向标架下:

\[D^{\alpha\beta\gamma\delta} = \frac{Eh}{1-\nu^2}\bigl[(1-\nu)\delta^{\alpha\gamma}\delta^{\beta\delta} + \nu\delta^{\alpha\beta}\delta^{\gamma\delta}\bigr],\] \[B^{\alpha\beta\gamma\delta} = \frac{Eh^3}{12(1-\nu^2)}\bigl[(1-\nu)\delta^{\alpha\gamma}\delta^{\beta\delta} + \nu\delta^{\alpha\beta}\delta^{\gamma\delta}\bigr].\]

Cosserat 杆在活动标架下的 Timoshenko 梁方程

使用标架 ${\mathbf{e}_1,\mathbf{e}_2,\mathbf{e}_3}$,其中 $\mathbf{e}_3$ 沿杆轴。设 $\mathbf{e}_1,\mathbf{e}_2$ 为截面主轴方向。本构关系在正交标架下解耦为:

\[n_1 = k_5\gamma_{13},\quad n_2 = k_6\gamma_{23},\quad n_3 = k_3\gamma_{33},\] \[m_1 = k_{15}\kappa_{23},\quad m_2 = -k_{16}\kappa_{13},\quad m_3 = \tfrac12\mu J(\kappa_{12}-\kappa_{21}).\]

在活动标架下的 Timoshenko 梁控制方程:

\[\frac{\partial}{\partial\xi}\Bigl[k_5\Bigl(\bar{\delta}_{23}+\frac{\partial u_2}{\partial\xi}\Bigr)\Bigr] + \rho f_2 = \rho\ddot{u}_2,\] \[\frac{\partial}{\partial\xi}\Bigl[k_{15}\frac{\partial\bar{\delta}_{23}}{\partial\xi}\Bigr] - k_5\Bigl(\bar{\delta}_{23}+\frac{\partial u_2}{\partial\xi}\Bigr) + \rho\hat{q}_{23} = 0.\]

这些方程与 (4.10) 形式相同,区别在于 $k_5,k_{15}$ 中的剪切修正系数在正交标架下可以直接从 3D 弹性力学识别。

总结 5.1

  • 活动标架 ${\mathbf{e}_i}$ 的单位正交性简化了本构关系的表达
  • Darboux 向量 $\boldsymbol{\Omega}$ 编码了曲线/曲面的局部几何
  • 平动不变性在活动标架下与随体坐标相同;转动不变性需处理标架自身旋转
  • 各向同性材料的应变不变量在正交标架下数量减少、形式简化
  • Frenet 标架导出差 Euler 弹性线的 $\kappa$-$\tau$ 形式;正交曲面标架解耦膜力和弯曲刚度

第六部分 — Cosserat 理论与 Ciarlet 微分几何壳理论的对比

6.1 Ciarlet 壳理论概述

Ciarlet 的壳理论([Ciarlet 2000, 2005])从三维弹性力学出发,使用渐近展开法(asymptotic expansion)以厚度为小参数进行维度约化,而非引入独立 director。其核心框架建立在经典微分几何基础之上:

坐标系统:壳的中面由嵌入 $\mathbb{E}^3$ 的曲面 $\boldsymbol{\theta}(\omega)$ 描述,$\omega \subset \mathbb{R}^2$。三维区域为:

\[\Omega^\varepsilon = \{\boldsymbol{\Theta}(\theta^\alpha, \xi) = \boldsymbol{\theta}(\theta^\alpha) + \xi\mathbf{a}_3(\theta^\alpha) : (\theta^\alpha) \in \omega,\; |\xi| < \varepsilon\},\]

其中 $\varepsilon$ 为半厚度,$\mathbf{a}_3$ 为曲面法向。

缩放:对厚度方向的坐标进行缩放 $x_3 = \xi/\varepsilon$,将问题映射到固定厚度域 $\Omega = \omega \times (-1,1)$ 上。在 $\Omega$ 上对位移 $\mathbf{u}^\varepsilon$ 做渐近展开:

\[\mathbf{u}^\varepsilon(\theta^\alpha, x_3) = \mathbf{u}^{(0)}(\theta^\alpha, x_3) + \varepsilon\mathbf{u}^{(1)}(\theta^\alpha, x_3) + \varepsilon^2\mathbf{u}^{(2)}(\theta^\alpha, x_3) + \cdots.\]

最低阶(膜理论):$O(1)$ 项给出膜方程,仅含面内刚度,无弯曲刚度。

次低阶(Koiter 理论):$O(\varepsilon^2)$ 项给出 Koiter 壳方程,同时包含膜和弯曲刚度。

6.2 应变度量对比

Ciarlet/Koiter 的应变度量:完全由曲面第一、第二基本型的变化定义。

线性化度量变化张量(面内应变):

\[\gamma_{\alpha\beta}(\boldsymbol{\eta}) = \tfrac12(a_{\alpha\beta}(\boldsymbol{\theta}+\boldsymbol{\eta}) - a_{\alpha\beta}(\boldsymbol{\theta})) \approx \tfrac12(\eta_{\alpha|\beta} + \eta_{\beta|\alpha}) - b_{\alpha\beta}\eta_3.\]

线性化曲率变化张量(弯曲应变):

\[\rho_{\alpha\beta}(\boldsymbol{\eta}) = b_{\alpha\beta}(\boldsymbol{\theta}+\boldsymbol{\eta}) - b_{\alpha\beta}(\boldsymbol{\theta}) \approx \eta_{3|\alpha\beta} - \Gamma^\gamma_{\alpha\beta}\eta_{3|\gamma} - b^\gamma_\alpha b_{\gamma\beta}\eta_3 + b^\gamma_\alpha\eta_{\gamma|\beta} + b^\gamma_\beta\eta_{\gamma|\alpha} + b^\gamma_{\alpha|\beta}\eta_\gamma. \tag{6.1}\]

Cosserat 理论的应变度量(重构以对比):

\[e_{\alpha\beta} = \tfrac12(a_{\alpha\beta} - A_{\alpha\beta}),\qquad \kappa_{i\alpha} = \lambda_{i\alpha} - \Lambda_{i\alpha},\qquad \delta_i = d_i - D_i. \tag{6.2}\]

关键差异

  • Cosserat 的 $\kappa_{i\alpha}$ 包含 director 沿曲面梯度的变化(含横向剪切信息);Ciarlet 的 $\rho_{\alpha\beta}$ 只含法向位移的二阶导数(经典 Kirchhoff–Love 假设)。
  • Cosserat 的 $\delta_i$ 描述 director 的伸缩与剪切,在 Ciarlet 理论中无对应量(法向假设为直线且垂直于中面)。
  • 当 Cosserat 施加强约束 $\mathbf{d} = \mathbf{a}3$(不可伸长、不可剪切)时,$\kappa{\alpha\beta}$ 退化为 $b_{\alpha\beta}$ 的变化,即 $\rho_{\alpha\beta}$。

6.3 能量与变分框架对比

Ciarlet/Koiter 能量

\[I(\boldsymbol{\eta}) = \frac12\int_\omega \Bigl[ \varepsilon a^{\alpha\beta\gamma\delta}\gamma_{\alpha\beta}(\boldsymbol{\eta})\gamma_{\gamma\delta}(\boldsymbol{\eta}) + \frac{\varepsilon^3}{3} a^{\alpha\beta\gamma\delta}\rho_{\alpha\beta}(\boldsymbol{\eta})\rho_{\gamma\delta}(\boldsymbol{\eta}) \Bigr]\,\mathrm{d}\omega - \ell(\boldsymbol{\eta}), \tag{6.3}\]

其中 $a^{\alpha\beta\gamma\delta} = \frac{4\lambda\mu}{\lambda+2\mu}a^{\alpha\beta}a^{\gamma\delta} + 2\mu(a^{\alpha\gamma}a^{\beta\delta}+a^{\alpha\delta}a^{\beta\gamma})$ 为二维弹性张量,$\lambda,\mu$ 为 Lamé 常数。此能量在 $H^1(\omega) \times H^1(\omega) \times H^2(\omega)$ 上强制(coercive),依赖于 Korn 不等式在曲面上的推广

Cosserat 壳能量

\[I(\mathbf{r}, \mathbf{d}) = \int_\sigma \rho A(T, e_{\alpha\beta}, \kappa_{i\alpha}, \delta_i)\,\mathrm{d}\sigma - (\text{外力功}),\]

其中 $A$ 可包含任意非线性函数。无强制性的一般理论保证(须通过本构假设逐例验证)。

6.4 渐近分析与$\Gamma$-收敛

Ciarlet 方法的核心结果:当厚度 $\varepsilon \to 0$ 时,3D 弹性问题的解在适当意义下收敛到 2D 壳模型的解。

\[\frac{1}{2\varepsilon}\int_{\Omega^\varepsilon} W(\nabla\mathbf{u}^\varepsilon)\,\mathrm{d}V \xrightarrow{\Gamma} I_{\text{Koiter}}(\boldsymbol{\eta}) \quad\text{或}\quad I_{\text{membrane}}(\boldsymbol{\eta}),\]

取决于外力标度和边界条件。此 $\Gamma$-收敛结果建立了 3D 弹性力学与 2D 壳理论之间的严格数学联系。

与 Cosserat 理论的联系:对于厚度趋于零的极限情形:

  • 约束 Cosserat 壳($\mathbf{d} = \mathbf{a}_3$)的 $\Gamma$-极限等于 Koiter 壳的能量
  • 未约束 Cosserat 壳的 $\Gamma$-极限得到包含横向剪切能的 Reissner–Mindlin 型能量
  • 引入界面能的 Cosserat 模型($\mu_c = \infty$)退化为二阶梯度模型(second gradient model)

6.5 理论对比汇总

对比方面Cosserat 壳理论Ciarlet/Koiter 壳理论
出发点直接假设 2D 连续体 + director;或从 3D 级数展开截断从 3D 弹性力学出发,渐近展开 +$\Gamma$-收敛
运动学变量$\mathbf{r}(\theta^\alpha), \mathbf{d}(\theta^\alpha)$(6 个独立自由度)$\boldsymbol{\eta}(\theta^\alpha)$(3 个位移分量)
法向假设无(director 可伸缩、可旋转)Kirchhoff–Love(法线保持直线且垂直中面)
横向剪切自然包含Koiter 模型中忽略;Naghdi 模型中通过独立旋转引入
厚度伸缩自然包含($\delta_3 \neq 0$)忽略
应变度量$e_{\alpha\beta}, \kappa_{i\alpha}, \delta_i$(基于 director 梯度)$\gamma_{\alpha\beta}, \rho_{\alpha\beta}$(基于基本型变化)
本构系数来源自由参数(或 3D 积分识别)直接从 3D Lamé 常数 + 截面几何计算
数学基础热力学 + 不变性原理函数分析 + Korn 不等式 +$\Gamma$-收敛
存在性理论无一般保证Koiter 模型在$H^1\times H^1\times H^2$ 上强制
适用厚度薄至中等厚度(可含横截面变形)薄壳($\varepsilon \ll 1$)
非线性自然包含有限变形有限变形需特殊处理(Ciarlet 2000, Part C)
剪切修正系数从 3D 自然确定(如 F1 模态的$\kappa = 6(1+\nu)^2/(7+14\nu+8\nu^2)$)需额外引入(Reissner–Mindlin 型中)
数值方法Cosserat 点(Rubin 2001),无剪切闭锁标准有限元 + 剪切闭锁需处理

6.6 桥接:当 Cosserat → Ciarlet

当 Cosserat 壳的 director 被约束为单位法向且无横向剪切时,两者统一。设:

\[\mathbf{d} = \mathbf{a}_3 = \text{单位法向},\qquad \delta_i = 0.\]

则 Cosserat 的变形度量退化为:

\[e_{\alpha\beta} = \tfrac12(a_{\alpha\beta} - A_{\alpha\beta}) \equiv \gamma_{\alpha\beta},\qquad \kappa_{\alpha\beta} = b_{\alpha\beta} - B_{\alpha\beta} \equiv \rho_{\alpha\beta}.\]

自由能退化为 Koiter 形式。结论:Kirchhoff–Love 壳是约束 Cosserat 壳的特例,而 Koiter 壳是 Kirchhoff–Love 壳的数学严格化版本(Ciarlet 2000, Steigmann 1999)。

反过来,当 Ciarlet 理论引入独立旋转场(如 Naghdi 壳模型),则两者在运动学上等价,区别仅在于推导路线(直接法 vs. 渐近法)和本构系数的标识方式。

总结 6.1

  • Ciarlet 理论从 3D 弹性力学出发,通过渐近展开得到 2D 壳方程;Cosserat 理论从 2D 积分平衡律出发
  • Ciarlet 使用 $\gamma_{\alpha\beta}, \rho_{\alpha\beta}$(基本型变化)作为应变度量;Cosserat 使用 $e_{\alpha\beta}, \kappa_{i\alpha}, \delta_i$(director 变形)
  • 约束 Cosserat 壳($\mathbf{d}=\mathbf{a}_3$)退化为 Kirchhoff–Love 壳,能量等价于 Koiter 模型
  • Ciarlet 提供了严格的存在性和 $\Gamma$-收敛理论;Cosserat 提供了更宽广的物理适用范围
  • 两者互补:Ciarlet 方法给出数学严格性和系数标识,Cosserat 方法给出物理普适性和剪切/厚度变形的自然描述

附录 — 从热力学第一定律出发的完整推导链

本附录详细展示从热力学第一定律的积分形式出发,经由叠加刚体运动下的不变性,推导杆和壳理论的完整方程链。附录中不省略任何中间步骤。

A.1 符号与约定

符号含义类型
$\mathbf{r}$位置向量运动学
$\mathbf{a}_i$随体基矢量运动学
$\mathbf{v} = \dot{\mathbf{r}}$速度运动学
$\mathbf{w}_\alpha$ (杆) / $\mathbf{w}$ (壳)director 速度运动学
$\rho$质量密度(单位长度/单位面积)质量
$U$单位质量内能热力学
$S$单位质量熵热力学
$T > 0$温度热力学
$A = U - TS$Helmholtz 自由能热力学
$r$单位质量热源热力学
$h$边界热流热力学
$\mathbf{f},\mathbf{F}$体力力学
$\mathbf{l}^\alpha,\mathbf{L}$director 力力学
$\mathbf{n},\mathbf{N}^\alpha$应力合力力学
$\mathbf{p}^\alpha,\mathbf{M}^\alpha$director 应力合力力学
$y^{\alpha\beta}$director 惯性系数力学

A.2 杆的推导链

A.2.1 第 1 步:积分形式能量平衡

对于杆上任意一段 $[\theta_1,\theta_2]$:

\[\frac{\mathrm{D}}{\mathrm{D}t}\int_{\theta_1}^{\theta_2} \rho\Bigl(U + \tfrac12\mathbf{v}\cdot\mathbf{v} + \tfrac12 y^{\alpha\beta}\mathbf{w}_\alpha\cdot\mathbf{w}_\beta\Bigr)\sqrt{a_{33}}\,\mathrm{d}\theta = \int_{\theta_1}^{\theta_2} \rho\bigl(r + \mathbf{f}\cdot\mathbf{v} + \mathbf{l}^\alpha\cdot\mathbf{w}_\alpha\bigr)\sqrt{a_{33}}\,\mathrm{d}\theta + \Bigl[\mathbf{n}\cdot\mathbf{v} + \mathbf{p}^\alpha\cdot\mathbf{w}_\alpha - h\Bigr]_{\theta_1}^{\theta_2}. \tag{A.1}\]

这是所有后续推导的起点。

A.2.2 第 2 步:叠加刚体平动

考虑叠加均匀刚体平动速度 $\mathbf{b}$(不依赖于 $\theta$ 的任意常向量)。在新的运动中:

\[\mathbf{v}^* = \mathbf{v} + \mathbf{b},\qquad \mathbf{w}_\alpha^* = \mathbf{w}_\alpha,\qquad \mathbf{n}^* = \mathbf{n},\qquad \mathbf{p}^{\alpha*} = \mathbf{p}^\alpha,\qquad h^* = h.\]

基本假设:$\rho$、$U$、$r$、$h$、$\mathbf{f}-\dot{\mathbf{v}}$、$\mathbf{l}^\alpha$、$\mathbf{n}$、$\mathbf{p}^\alpha$、$y^{\alpha\beta}$ 和 $\mathbf{w}_\alpha$ 在叠加均匀刚体平动后保持不变。

将平动变换代入 (A.1),减去原方程,得到:

\[\begin{aligned} \mathbf{b}\cdot &\Bigl\{\int_{\theta_1}^{\theta_2}\rho(\dot{\mathbf{v}}-\mathbf{f})\sqrt{a_{33}}\,\mathrm{d}\theta - \bigl[\mathbf{n}\bigr]_{\theta_1}^{\theta_2} + \int_{\theta_1}^{\theta_2}\mathbf{v}\bigl[\dot{\rho} + \rho\frac{\dot{a}_{33}}{2a_{33}}\bigr]\sqrt{a_{33}}\,\mathrm{d}\theta\Bigr\} \\ &+ \frac12(\mathbf{b}\cdot\mathbf{b})\int_{\theta_1}^{\theta_2}\bigl[\dot{\rho} + \rho\frac{\dot{a}_{33}}{2a_{33}}\bigr]\sqrt{a_{33}}\,\mathrm{d}\theta = 0. \end{aligned} \tag{A.2}\]

A.2.3 第 3 步:质量守恒

由于 (A.2) 对任意 $\mathbf{b}$ 成立,通过取 $\mathbf{b}\to\beta\mathbf{b}$ 并令 $\beta$ 变化,分离出 $\mathbf{b}\cdot\mathbf{b}$ 项。首先得到:

\[\int_{\theta_1}^{\theta_2}\bigl[\dot{\rho} + \rho\frac{\dot{a}_{33}}{2a_{33}}\bigr]\sqrt{a_{33}}\,\mathrm{d}\theta = 0\quad\forall[\theta_1,\theta_2].\]

局部化(积分为零对任意区间 → 被积函数为零):

\[\boxed{\dot{\rho} + \rho\frac{\dot{a}_{33}}{2a_{33}} = 0}\quad\Longleftrightarrow\quad \frac{\mathrm{D}}{\mathrm{D}t}(\rho\sqrt{a_{33}})=0. \tag{A.3}\]

这就是 Cosserat 杆的质量守恒方程

A.2.4 第 4 步:线动量方程

利用 (A.3) 简化 (A.2) 中的 $\mathbf{b}$ 项系数,得到积分形式的线动量方程:

\[\int_{\theta_1}^{\theta_2}\rho(\dot{\mathbf{v}}-\mathbf{f})\sqrt{a_{33}}\,\mathrm{d}\theta - \bigl[\mathbf{n}\bigr]_{\theta_1}^{\theta_2} = 0. \tag{A.4}\]

利用牛顿-莱布尼茨公式 $[\mathbf{n}]{\theta_1}^{\theta_2} = \int{\theta_1}^{\theta_2}\frac{\partial\mathbf{n}}{\partial\theta}\,\mathrm{d}\theta$,并合并积分:

\[\int_{\theta_1}^{\theta_2}\Bigl(\rho\dot{\mathbf{v}} - \rho\mathbf{f} - \frac{1}{\sqrt{a_{33}}}\frac{\partial\mathbf{n}}{\partial\theta}\Bigr)\sqrt{a_{33}}\,\mathrm{d}\theta = 0.\]

局部化得到微分形式的线动量方程

\[\boxed{\frac{1}{\sqrt{a_{33}}}\frac{\partial\mathbf{n}}{\partial\theta} + \rho\mathbf{f} = \rho\dot{\mathbf{v}}}. \tag{A.5}\]

A.2.5 第 5 步:叠加刚体转动

考虑叠加均匀刚体角速度 $\boldsymbol{\omega}$(不依赖于 $\theta$)。在新的运动中,量取相同的占位(same placement at time $t$)。

运动学量的变换

\[\mathbf{v}^* = \mathbf{v} + \boldsymbol{\omega}\times\mathbf{r},\qquad \mathbf{w}_\alpha^* = \mathbf{w}_\alpha + \boldsymbol{\omega}\times\mathbf{d}_\alpha,\] \[\eta_{ki}^* = \eta_{ki},\qquad \psi_{ki}^* = \psi_{ki} - \Omega_{ki},\]

其中 $\Omega_{ki} = \varepsilon_{kim}\omega^m$,$\eta_{ki} = c_{(ki)}$,$\psi_{ki}=c_{[ki]}$。

不变性假设:$\rho$、$r$、$U$、$\mathbf{n}$、$\mathbf{p}^\alpha$、$\mathbf{q}^\alpha \equiv \mathbf{l}^\alpha - \tfrac12\dot{y}^{\alpha\beta}\mathbf{w}\beta - y^{\alpha\beta}\ddot{\mathbf{w}}\beta$ 在叠加刚体转动后保持不变。

A.2.6 第 6 步:约化能量方程(转动不变性之前)

先利用质量守恒 (A.3) 和线动量方程 (A.5),从完整能量平衡 (A.1) 中消去动能项。将 (A.1) 中的 $\frac{\mathrm{D}}{\mathrm{D}t}$ 展开,代入 (A.3) 和 (A.5),得到:

\[-\rho\dot{U} + \rho r + \rho\mathbf{q}^\alpha\cdot\mathbf{w}_\alpha + \frac{1}{\sqrt{a_{33}}}\frac{\partial}{\partial\theta}(\mathbf{p}^\alpha\cdot\mathbf{w}_\alpha) + \frac{1}{\sqrt{a_{33}}}\mathbf{n}\cdot\frac{\partial\mathbf{v}}{\partial\theta} - \frac{1}{\sqrt{a_{33}}}\frac{\partial h}{\partial\theta} = 0. \tag{A.6}\]

这就是局部化的微分形式能量方程(尚未约化)。

A.2.7 第 7 步:转动不变性 → 角动量方程

将转动变换代入 (A.6),利用 $\boldsymbol{\omega}$ 的任意性,得到两组条件:

(a) 角动量方程

\[\frac{1}{\sqrt{a_{33}}}\frac{\partial\mathbf{m}}{\partial\theta} + \frac{1}{\sqrt{a_{33}}}\mathbf{a}_3\times\mathbf{n} + \rho\dot{\mathbf{g}} = 0, \tag{A.7}\]

其中 $\mathbf{m} = \mathbf{a}\alpha\times\mathbf{p}^\alpha$(力偶合力),$\dot{\mathbf{g}} = \mathbf{a}\alpha\times\mathbf{q}^\alpha$(体力偶)。

(b) 对称性条件(分量形式):

\[\pi^{[\alpha\beta]} + \frac{1}{2\sqrt{a_{33}}}\bigl(p^{\gamma\beta}\kappa_\gamma^{\cdot\alpha} - p^{\gamma\alpha}\kappa_\gamma^{\cdot\beta}\bigr) = 0, \tag{A.8}\] \[\pi^{\beta3} + \frac{1}{\sqrt{a_{33}}}\bigl(p^{\alpha3}\kappa_\alpha^{\cdot\beta} - p^{\alpha\beta}\kappa_\alpha^{\cdot3}\bigr) - \frac{1}{\sqrt{a_{33}}}n^\beta = 0. \tag{A.9}\]

A.2.8 第 8 步:约化能量方程(转动不变性之后)

利用 (A.7)–(A.9) 进一步简化 (A.6),消去与旋率 $\psi_{ki}$ 相关的项,得到约化能量方程

\[-\rho\dot{U} + \rho r + \eta_{k\alpha}\,\pi^\alpha\cdot\mathbf{a}^k + \frac{1}{\sqrt{a_{33}}}\bigl(\dot{\kappa}_{\alpha k} - \eta_{kj}\,\kappa_\alpha^{\cdot j}\bigr)\,\mathbf{p}^\alpha\cdot\mathbf{a}^k + \frac{1}{\sqrt{a_{33}}}\,\eta_{k3}\,\mathbf{n}\cdot\mathbf{a}^k - \frac{1}{\sqrt{a_{33}}}\frac{\partial h}{\partial\theta} = 0. \tag{A.10}\]

这是不含动能项的纯热力学能量方程。

A.2.9 第 9 步:Clausius–Duhem 熵不等式

第二定律的积分形式:

\[\frac{\mathrm{D}}{\mathrm{D}t}\int_{\theta_1}^{\theta_2}\rho S\sqrt{a_{33}}\,\mathrm{d}\theta - \int_{\theta_1}^{\theta_2}\frac{\rho r}{T}\sqrt{a_{33}}\,\mathrm{d}\theta + \Bigl[\frac{h}{T}\Bigr]_{\theta_1}^{\theta_2} \ge 0. \tag{A.11}\]

利用质量守恒 (A.3) 并局部化:

\[\rho\dot{S}T - \rho r + \frac{1}{\sqrt{a_{33}}}\frac{\partial h}{\partial\theta} - \frac{1}{\sqrt{a_{33}}}\frac{h}{T}\frac{\partial T}{\partial\theta} \ge 0. \tag{A.12}\]

将 (A.12) 与约化能量方程 (A.10) 联合,消去 $\rho r - \frac{1}{\sqrt{a_{33}}}\frac{\partial h}{\partial\theta}$,引入 $A = U - TS$:

\[-\rho(\dot{A} + \dot{T}S) + \eta_{k\alpha}\,\pi^\alpha\cdot\mathbf{a}^k + \frac{1}{\sqrt{a_{33}}}\bigl(\dot{\kappa}_{\alpha k} - \eta_{kj}\,\kappa_\alpha^{\cdot j}\bigr)\,\mathbf{p}^\alpha\cdot\mathbf{a}^k + \frac{1}{\sqrt{a_{33}}}\,\eta_{k3}\,\mathbf{n}\cdot\mathbf{a}^k - \frac{1}{\sqrt{a_{33}}}\frac{h}{T}\frac{\partial T}{\partial\theta} \ge 0. \tag{A.13}\]

这就是Clausius–Duhem 不等式在 Cosserat 杆中的形式。

A.2.10 第 10 步:弹性本构方程

对于弹性杆,Helmholtz 自由能取为应变度量的函数:

\[A = A(T, \gamma_{ij}, \sigma_{\alpha i}),\qquad \gamma_{ij} = a_{ij}-A_{ij},\quad \sigma_{\alpha i} = \kappa_{\alpha i}-K_{\alpha i}.\]

时间导数:$\dot{\gamma}{ij} = 2\eta{ij}$,$\dot{\sigma}{\alpha i} = \dot{\kappa}{\alpha i}$。

将 $\dot{A} = \frac{\partial A}{\partial T}\dot{T} + \frac{\partial A}{\partial\gamma_{ij}}(2\eta_{ij}) + \frac{\partial A}{\partial\sigma_{\alpha i}}\dot{\kappa}_{\alpha i}$ 代入 (A.13),得到:

\[\begin{aligned} &-\rho\Bigl(S+\frac{\partial A}{\partial T}\Bigr)\dot{T} + \Bigl[\pi^{(\alpha\beta)} - \frac{1}{2\sqrt{a_{33}}}(p^{\gamma\beta}\kappa_\gamma^{\cdot\alpha}+p^{\gamma\alpha}\kappa_\gamma^{\cdot\beta}) - 2\rho\frac{\partial A}{\partial\gamma_{\alpha\beta}}\Bigr]\eta_{\alpha\beta} \\ &+ \Bigl[\frac{2}{\sqrt{a_{33}}}(n^\beta - p^{\alpha3}\kappa_\alpha^{\cdot\beta}) - 2\rho\frac{\partial A}{\partial\gamma_{\beta3}}\Bigr]\eta_{\beta3} + \Bigl[\frac{1}{\sqrt{a_{33}}}(n^3 - p^{\alpha3}\kappa_\alpha^{\cdot3}) - 2\rho\frac{\partial A}{\partial\gamma_{33}}\Bigr]\eta_{33} \\ &+ \Bigl[\frac{1}{\sqrt{a_{33}}}p^{\alpha i} - \rho\frac{\partial A}{\partial\sigma_{\alpha i}}\Bigr]\dot{\kappa}_{\alpha i} - \frac{1}{\sqrt{a_{33}}}\frac{h}{T}\frac{\partial T}{\partial\theta} \ge 0. \end{aligned} \tag{A.14}\]

由于 ${\dot{T},\eta_{\alpha\beta},\eta_{\beta3},\eta_{33},\dot{\kappa}_{\alpha i},\partial T/\partial\theta}$ 是相互独立的(对于弹性材料且温度均匀时),不等式 (A.14) 要求各系数分别等于零:

熵状态方程

\[\boxed{S = -\frac{\partial A}{\partial T}}. \tag{A.15}\]

应力本构方程

\[\boxed{\frac{1}{\sqrt{a_{33}}}(n^3 - p^{\alpha3}\kappa_\alpha^{\cdot3}) = 2\rho\frac{\partial A}{\partial\gamma_{33}}}, \tag{A.16}\] \[\boxed{\frac{1}{\sqrt{a_{33}}}(n^\beta - p^{\alpha3}\kappa_\alpha^{\cdot\beta}) = \rho\frac{\partial A}{\partial\gamma_{\beta3}}}, \tag{A.17}\] \[\boxed{\pi^{(\alpha\beta)} - \frac{1}{2\sqrt{a_{33}}}(p^{\gamma\beta}\kappa_\gamma^{\cdot\alpha}+p^{\gamma\alpha}\kappa_\gamma^{\cdot\beta}) = 2\rho\frac{\partial A}{\partial\gamma_{\alpha\beta}}}, \tag{A.18}\] \[\boxed{\frac{1}{\sqrt{a_{33}}}p^{\alpha i} = \rho\frac{\partial A}{\partial\sigma_{\alpha i}}}. \tag{A.19}\]

热传导不等式

\[\boxed{-h\,\frac{\partial T}{\partial\theta} \ge 0}. \tag{A.20}\]

残余能量方程(热传导方程):

\[\rho r - \rho T\dot{S} - \frac{1}{\sqrt{a_{33}}}\frac{\partial h}{\partial\theta} = 0. \tag{A.21}\]

方程组 (A.3)、(A.5)、(A.7) 加上 (A.15)–(A.21) 构成 Cosserat 杆的完整控制方程。

A.3 壳的推导链

A.3.1 第 1 步:积分形式能量平衡

对于曲面上任意区域 $\sigma$(边界 $\mathcal{C}$):

\[\frac{\mathrm{D}}{\mathrm{D}t}\int_\sigma\bigl(\tfrac12\rho\mathbf{v}\cdot\mathbf{v} + \rho U\bigr)\,\mathrm{d}\sigma = \int_\sigma\rho\bigl(r + \mathbf{F}\cdot\mathbf{v} + \bar{\mathbf{L}}\cdot\mathbf{w}\bigr)\,\mathrm{d}\sigma + \int_{\mathcal{C}}\bigl(\mathbf{N}\cdot\mathbf{v} + \mathbf{M}\cdot\mathbf{w} - h\bigr)\,\mathrm{d}c. \tag{A.22}\]

注意壳的动能只含 $\tfrac12\rho\mathbf{v}\cdot\mathbf{v}$(无 director 动能项),这与杆不同。

A.3.2 第 2 步:叠加刚体平动

变换:$\mathbf{v}^* = \mathbf{v} + \mathbf{b}$,$\mathbf{w}^* = \mathbf{w}$。利用 $\mathbf{b}$ 的任意性。

首先将 (A.22) 中的 $\frac{\mathrm{D}}{\mathrm{D}t}$ 展开到面积分内部。面积元的变化率为:

\[\frac{\mathrm{D}}{\mathrm{D}t}(\mathrm{d}\sigma) = (v^\alpha_{|\alpha} - b^\alpha_\alpha v_3)\,\mathrm{d}\sigma.\]

代入并利用 $\mathbf{b}$ 的任意性:

(a) 质量守恒

\[\int_\sigma\bigl[\dot{\rho} + \rho(v^\alpha_{|\alpha} - b^\alpha_\alpha v_3)\bigr]\,\mathrm{d}\sigma = 0\quad\forall\sigma,\]

局部化:

\[\boxed{\frac{\mathrm{D}\rho}{\mathrm{D}t} + \rho(v^\alpha_{|\alpha} - b^\alpha_\alpha v_3) = 0}. \tag{A.23}\]

(b) 积分线动量方程

\[\int_\sigma\rho(\dot{\mathbf{v}} - \mathbf{F})\,\mathrm{d}\sigma - \int_{\mathcal{C}}\mathbf{N}\,\mathrm{d}c = 0. \tag{A.24}\]

A.3.3 第 3 步:微分形式线动量方程

将 $\mathbf{N} = \mathbf{N}^\alpha\nu_\alpha$($\nu_\alpha$ 为边界外法向)代入 (A.24),应用 Stokes 定理 $\oint\mathbf{N}^\alpha\nu_\alpha\,\mathrm{d}c = \int_\sigma\mathbf{N}^\alpha_{\alpha}\,\mathrm{d}\sigma$:
\[\int_\sigma\bigl[\rho(\dot{\mathbf{v}} - \mathbf{F}) - \mathbf{N}^\alpha_{|\alpha}\bigr]\,\mathrm{d}\sigma = 0.\]

局部化:

\[\boxed{\mathbf{N}^\alpha_{|\alpha} + \rho\mathbf{F} = \rho\dot{\mathbf{v}}}. \tag{A.25}\]

分量形式:

\[N^{\beta\alpha}_{|\alpha} - b^\beta_\alpha N^{3\alpha} + \rho F^\beta = \rho c^\beta,\qquad N^{3\alpha}_{|\alpha} + b_{\alpha\beta} N^{\beta\alpha} + \rho F^3 = \rho c^3. \tag{A.26}\]

A.3.4 第 4 步:叠加刚体转动

变换:$\mathbf{v}^* = \mathbf{v} + \boldsymbol{\omega}\times\mathbf{r}$,$\mathbf{w}^* = \mathbf{w} + \boldsymbol{\omega}\times\mathbf{d}$。

运动学量变换:

\[\eta_{ki}^* = \eta_{ki},\qquad \psi_{ki}^* = \psi_{ki} - \Omega_{ki},\qquad \Omega_{ki} = \varepsilon_{kim}\omega^m.\]

A.3.5 第 5 步:约化能量方程(转动不变性之前)

利用质量守恒 (A.23) 和线动量方程 (A.25),从 (A.22) 消去动能项。经计算得到局部化的微分能量方程:

\[\rho r - q^\alpha_{|\alpha} - \rho\dot{U} + \mathbf{m}\cdot\mathbf{w} + \mathbf{N}^\alpha\cdot\mathbf{v}_{,\alpha} + \mathbf{M}^\alpha\cdot\mathbf{w}_{,\alpha} = 0, \tag{A.27}\]
其中 $\mathbf{m} = \mathbf{M}^\alpha_{\alpha} + \rho\bar{\mathbf{L}}$ 为组合 director 力,$q^\alpha$ 为热流矢量。

A.3.6 第 6 步:转动不变性 → 角动量方程

将转动变换代入 (A.27),利用 $\boldsymbol{\omega}$ 的任意性。首先定义边界残差量:

\[\bar{\mathbf{M}} = \mathbf{M} - \mathbf{M}^\alpha\nu_\alpha,\qquad \overline{h} = h - q^\alpha\nu_\alpha.\]

从边界条件得到对称性条件:

\[\boxed{\mathbf{d}\times\bar{\mathbf{M}} = 0}. \tag{A.28}\]

从场方程得到角动量方程:

\[\boxed{\mathbf{N}^\alpha\times\mathbf{a}_\alpha + (\mathbf{M}^\alpha\times\mathbf{d})_{|\alpha} + \rho\bar{\mathbf{L}}\times\mathbf{d} = 0}. \tag{A.29}\]

分量对称性条件:

\[\varepsilon_{\beta\alpha}[N^{\beta\alpha} + m^\beta d^\alpha + M^{\beta\gamma}\lambda_{\,.\gamma}^\alpha] = 0. \tag{A.30}\]

A.3.7 第 7 步:约化能量方程

利用 (A.28)–(A.30) 进一步简化 (A.27),得到约化能量方程(不含旋率相关项):

\[\boxed{\rho r - q^\alpha_{|\alpha} - \rho\dot{U} + N'^{\beta\alpha}\eta_{\alpha\beta} + m^i\dot{d}_i + M^{i\alpha}\dot{\lambda}_{i\alpha} = 0}. \tag{A.31}\]

其中 $N’^{\alpha\beta} = N^{\beta\alpha} - m^\alpha d^\beta - M^{\alpha\gamma}\lambda_{\,.\gamma}^\beta$ 为对称的有效应力张量。

A.3.8 第 8 步:Clausius–Duhem 不等式

第二定律积分形式:

\[\int_\sigma\rho\dot{S}\,\mathrm{d}\sigma - \int_\sigma\frac{\rho r}{T}\,\mathrm{d}\sigma + \int_{\mathcal{C}}\frac{h}{T}\,\mathrm{d}c \ge 0. \tag{A.32}\]

利用 $\overline{h}=0$(由弹性本构假设 $h = q^\alpha\nu_\alpha$)局部化:

\[\rho T\dot{S} - \rho r + q^\alpha_{|\alpha} - \frac{q^\alpha T_{,\alpha}}{T} \ge 0. \tag{A.33}\]

联合 (A.31) 和 (A.33),引入 $A = U - TS$:

\[-\rho(\dot{A} + \dot{T}S) + N'^{\beta\alpha}\eta_{\alpha\beta} + m^i\dot{d}_i + M^{i\alpha}\dot{\lambda}_{i\alpha} - \frac{q^\alpha T_{,\alpha}}{T} \ge 0. \tag{A.34}\]

A.3.9 第 9 步:弹性壳的本构方程

对于弹性 Cosserat 壳:

\[A = A(T, e_{\alpha\beta}, \kappa_{i\alpha}, \delta_i).\]

关系:$\dot{e}{\alpha\beta} = \eta{\alpha\beta}$,$\dot{\kappa}{i\alpha} = \dot{\lambda}{i\alpha}$,$\dot{\delta}_i = \dot{d}_i$。

将 $\dot{A} = \frac{\partial A}{\partial T}\dot{T} + \frac{\partial A}{\partial e_{\alpha\beta}}\eta_{\alpha\beta} + \frac{\partial A}{\partial\kappa_{i\alpha}}\dot{\lambda}_{i\alpha} + \frac{\partial A}{\partial\delta_i}\dot{d}_i$ 代入 (A.34):

\[\begin{aligned} &-\rho\Bigl(S+\frac{\partial A}{\partial T}\Bigr)\dot{T} + \Bigl(N'^{\beta\alpha} - \rho\frac{\partial A}{\partial e_{\alpha\beta}}\Bigr)\eta_{\alpha\beta} \\ &+ \Bigl(m^i - \rho\frac{\partial A}{\partial\delta_i}\Bigr)\dot{d}_i + \Bigl(M^{i\alpha} - \rho\frac{\partial A}{\partial\kappa_{i\alpha}}\Bigr)\dot{\lambda}_{i\alpha} - \frac{q^\alpha T_{,\alpha}}{T} \ge 0. \end{aligned} \tag{A.35}\]

利用 ${\dot{T},\eta_{\alpha\beta},\dot{d}i,\dot{\lambda}{i\alpha},\partial T/\partial\theta}$ 的独立性:

\[\boxed{S = -\frac{\partial A}{\partial T}}. \tag{A.36}\]

弹性本构

\[\boxed{N'^{\beta\alpha} = \rho\frac{\partial A}{\partial e_{\alpha\beta}},\qquad m^i = \rho\frac{\partial A}{\partial \delta_i},\qquad M^{i\alpha} = \rho\frac{\partial A}{\partial \kappa_{i\alpha}}}. \tag{A.37}\]

热传导不等式

\[\boxed{-q^\alpha T_{,\alpha} \ge 0}. \tag{A.38}\]

方程组 (A.23)、(A.25)、(A.29)、(A.36)–(A.38) 构成 Cosserat 壳的完整控制方程。

A.4 杆与壳的推导链对比

步骤 
积分能量平衡(A.1)(A.22) 
平动变换$\mathbf{v}\to\mathbf{v}+\mathbf{b}$, $\mathbf{w}\alpha\to\mathbf{w}\alpha$$\mathbf{v}\to\mathbf{v}+\mathbf{b}$, $\mathbf{w}\to\mathbf{w}$ 
质量守恒(A.3):$\dot{\rho}+\rho\dot{a}{33}/2a{33}=0$(A.23): $\dot{\rho}+\rho(v^\alpha_{\alpha} - b^\alpha_\alpha v_3) = 0$
线动量方程(A.5):$\mathbf{n}{,\theta}/\sqrt{a{33}}+\rho\mathbf{f}=\rho\dot{\mathbf{v}}$(A.25): $\mathbf{N}^\alpha_{\alpha} + \rho\mathbf{F} = \rho\dot{\mathbf{v}}$
转动变换加$\boldsymbol{\omega}\times\mathbf{r}$, $\boldsymbol{\omega}\times\mathbf{d}_\alpha$加$\boldsymbol{\omega}\times\mathbf{r}$, $\boldsymbol{\omega}\times\mathbf{d}$ 
角动量方程(A.7)(A.29) 
对称性条件(A.8)–(A.9)(A.28), (A.30) 
约化能量方程(A.10)(A.31) 
Clausius–Duhem(A.13)(A.34) 
本构方程(A.15)–(A.19)(A.36)–(A.37) 
热传导不等式(A.20)(A.38) 
独立变量$T,\gamma_{ij},\sigma_{\alpha i}$$T,e_{\alpha\beta},\kappa_{i\alpha},\delta_i$ 

参考文献

  • Green, A. E. & Laws, N. (1966). A general theory of rods. Proc. R. Soc. Lond. A, 293, 145.
  • Green, A. E., Laws, N. & Naghdi, P. M. (1968). Rods, plates and shells. Proc. Camb. Phil. Soc., 64, 895.
  • Green, A. E., Naghdi, P. M. & Wainwright, W. L. (1965). A general theory of a Cosserat surface. Arch. Rational Mech. Anal., 20, 287.
  • Green, A. E. & Naghdi, P. M. (1970). Non-isothermal theory of rods, plates and shells. Int. J. Solids Structures, 6, 209.
  • Green, A. E. & Naghdi, P. M. (1979). On electromagnetic effects in the theory of shells and plates. Q. Jl Mech. appl. Math., 32, 279.
  • Green, A. E. & Naghdi, P. M. (1985). A thermomechanical theory of a Cosserat point with application to composite materials. Q. Jl Mech. appl. Math., 38, 1.
  • Green, A. E., Naghdi, P. M. & Wenner, M. L. (1974). On the theory of rods. I. Derivations from the three-dimensional equations. Proc. R. Soc. Lond. A, 337, 451.
  • Green, A. E., Naghdi, P. M. & Wenner, M. L. (1974). On the theory of rods. II. Developments by direct approach. Proc. R. Soc. Lond. A, 337, 485.
  • Kafadar, C. B. (1972). On the nonlinear theory of rods. Int. J. Engng Sci., 10, 337.
  • Laws, N. (1967). A simple dipolar curve. Q. Jl Mech. appl. Math., 20, 515. 注:该理论不适用于 3D 杆运动,仅为一维偶极曲线分析。
  • Naghdi, P. M. & Rubin, M. B. (1984). Constrained theories of rods. J. Elasticity, 14, 343.
  • Naghdi, P. M. & Rubin, M. B. (1989). On the significance of normal cross-sectional extension in beam theory with application to contact problems. Int. J. Solids Structures, 25, 249.
  • Rubin, M. B. (2001). Numerical solution procedures for nonlinear elastic rods using the theory of a Cosserat point. Int. J. Solids Structures, 38, 4395.